ทำเลสิกมาแล้ว ทำเลเซอร์หน้า-ยกกระชับรอบตาได้ไหม?
หลังทำเลสิกหรือเลเสก หลายคนอยากทำเลเซอร์หน้าหรือยกกระชับรอบดวงตา แต่ยังกลัวว่าจะไปกระทบกระจกตา จริง ๆ แล้วสิ่งที่แพทย์ดูไม่ใช่ประวัติผ่าตัดอย่างเดียว แต่คือการป้องกันดวงตาระหว่างทำและช่วงเวลาที่ตาฟื้นตัวเข้าที่แล้วค่ะ
"เพิ่งทำเลสิกมาไม่นาน จะทำเลเซอร์หน้าได้หรือยังคะ" หรือ "แสงเลเซอร์เข้าตาแล้วสายตาจะแย่ลงไหม" เป็นคำถามที่ได้ยินบ่อยมากค่ะ พอเคยผ่าตัดตามาแล้ว การจะให้ใครมาทำอะไรใกล้ ๆ ดวงตาก็ชวนใจเสียวเป็นธรรมดา
อีกอย่างที่ทำให้กังวลหนักขึ้นคือคำว่า "เลเซอร์" ที่ดันซ้ำกันพอดี เลสิก (LASIK) กับเลเสก (LASEK) ก็ใช้เลเซอร์ เลเซอร์หน้าและการยกกระชับรอบดวงตาก็ใช้พลังงานเหมือนกัน พอชื่อซ้ำกันความรู้สึกเลยเหมาไปว่ามันคงไปทำอะไรกับตาที่เพิ่งผ่ามา
แต่พอเข้าใจว่างานรอบดวงตาเขาดูแลลูกตากันอย่างไร รูปร่างของความกังวลจะเปลี่ยนไปเยอะเลยค่ะ บทความนี้ Beautystone Clinic จะพาคุณไปดูว่าระหว่างทำจริงดวงตาถูกป้องกันด้วยอะไร ควรเว้นระยะนานแค่ไหน ใครเป็นคนตัดสิน และมีอะไรที่ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
ทำไมคนที่เคยทำเลสิกถึงกังวลเรื่องนี้เป็นพิเศษ?
เพราะสองอย่างนี้ฟังดูคล้ายกันแต่คนละเรื่องกันค่ะ เลสิกและเลเสกคือการใช้เลเซอร์ปรับความโค้งของกระจกตา ซึ่งเป็นเยื่อใสด้านหน้าของลูกตาโดยตรง ส่วนเลเซอร์หน้าและการยกกระชับด้วยคลื่นวิทยุ (RF) หรืออัลตราซาวนด์ ทำงานกับผิวหนังและชั้นใต้ผิวหนังบริเวณหนังตาและรอบเบ้าตา ไม่ได้ตั้งใจส่งพลังงานเข้าไปในลูกตา
พูดง่าย ๆ คือคนละชั้น คนละเนื้อเยื่อกันค่ะ ลองเทียบสิ่งที่ได้ยินกันบ่อย ๆ กับเกณฑ์ที่แพทย์ใช้จริงดูนะคะ
- "แสงเลเซอร์หน้าจะทำร้ายกระจกตา" — งานรอบดวงตามีมาตรฐานให้ป้องกันลูกตาไว้ก่อนเริ่มเสมอ
- "ทำเลสิกแล้วห้ามทำอะไรรอบดวงตาอีกเลย" — เมื่อดวงตาฟื้นตัวเข้าที่แล้ว ประวัติเลสิกไม่ได้ถูกมองว่าเป็นข้อห้ามตลอดชีวิต
- "ผ่านไปไม่กี่เดือนก็ทำได้แน่นอน" — เกณฑ์จริงไม่ใช่จำนวนเดือนบนปฏิทิน แต่คือสภาพการฟื้นตัวที่จักษุแพทย์ผู้ผ่าตัดยืนยัน
- "ประวัติผ่าตัดตาไม่ต้องบอกก็ได้" — ข้อมูลนี้คือสิ่งที่กำหนดว่าจะป้องกันแบบไหนและลงพลังงานถึงตรงไหน
ระหว่างทำจริง ดวงตาถูกป้องกันอย่างไร?
สำหรับหัตถการที่ใช้พลังงานภายในกรอบกระดูกเบ้าตา การใส่ที่ครอบตาไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นขั้นตอนพื้นฐานค่ะ ฉันทามติของแพทย์ผิวหนังและจักษุแพทย์ระบุว่าที่ครอบตาเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับงานเลเซอร์ทุกชนิดภายในกรอบเบ้าตา เพราะทุกความยาวคลื่นล้วนมีความเสี่ยงต่อโครงสร้างของดวงตา โดยแนะนำที่ครอบตาสแตนเลสหนาราว 1 มิลลิเมตร ที่นึ่งฆ่าเชื้อได้และมีหลายขนาดให้เลือกตามใบหน้าของแต่ละคน
ส่วนงานที่อยู่ห่างจากดวงตาออกมา เช่น โหนกแก้มหรือกรอบหน้า มักใช้แว่นป้องกันที่ตรงกับความยาวคลื่นของเครื่องแทน หลักการเดียวกันคือปิดเส้นทางที่แสงจะวิ่งเข้าตาให้เรียบร้อยก่อน แล้วค่อยเริ่มลงเครื่อง และมาตรฐานนี้ใช้เหมือนกันหมด ไม่ว่าคุณจะเคยทำเลสิกมาหรือไม่ก็ตาม
การเคยผ่าตัดตาจึงไม่ได้ทำให้การป้องกันหละหลวมลง แต่กลับเป็นข้อมูลที่ทำให้แพทย์ระวังมากขึ้นด้วยซ้ำ แนวทางเดียวกันยังแนะนำให้หยุดหัตถการทันทีเมื่อคนไข้รู้สึกร้อนหรือเจ็บตา เพื่อประเมินการมองเห็นใหม่ ถ้าระหว่างทำรู้สึกแปลก ๆ ที่ดวงตา อย่าอดทนเงียบ ๆ นะคะ บอกทีมแพทย์ตรงนั้นได้เลยค่ะ
ควรเว้นระยะนานแค่ไหน และใครเป็นคนตัดสิน?
เมื่อเรื่องการป้องกันชัดเจนแล้ว สิ่งที่เหลือคือ "จังหวะเวลา" ค่ะ เพราะดวงตาหลังเลสิกหรือเลเสกยังอยู่ในช่วงที่กระจกตากำลังสมานตัว คำแนะนำของ American Academy of Ophthalmology ระบุว่าเกือบทุกคนที่ทำเลสิกจะมีอาการตาแห้งและการมองเห็นเปลี่ยนไปมาระหว่างวัน ซึ่งอาการเหล่านี้มักจางลงภายในราวหนึ่งเดือน แต่ก็ระบุไว้ด้วยว่าบางคนอาจใช้เวลานานกว่านั้น หรืออาการอาจยังคงอยู่
ในช่วงที่แผลของกระจกตากำลังฟื้นตัว หัตถการรอบดวงตาที่ไม่เร่งด่วน โดยเฉพาะแบบที่ต้องกด ดึง หรือเปิดหนังตา มักถูกแนะนำให้เลื่อนออกไปก่อน เพราะไม่มีเหตุผลที่ต้องรีบในช่วงที่ดวงตายังไม่นิ่ง
ส่วนคำถามว่า "ต้องรอกี่เดือน" บทความนี้ตอบเป็นตัวเลขตายตัวให้ไม่ได้จริง ๆ ค่ะ เพราะวิธีผ่าตัด ค่าสายตาที่แก้ไป และความเร็วในการฟื้นตัวแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล เกณฑ์ที่ใช้ได้จริงจึงเป็นคำยืนยันจากจักษุแพทย์ผู้ผ่าตัดของคุณเอง วิธีที่ง่ายที่สุดคือกลับไปถามท่านตรง ๆ ว่าตอนนี้ดวงตาฟื้นตัวพอจะรับความร้อนหรืออัลตราซาวนด์รอบดวงตาได้หรือยัง
ตาแห้งหลังเลสิก — ปัจจัยที่คนมักมองข้าม
ถึงจะเลือกจังหวะได้ดีแล้ว ก็ยังมีอีกเรื่องที่ควรเตรียมใจไว้ค่ะ นั่นคือดวงตาหลังเลสิกหรือเลเสกมักแห้งกว่าเดิมอยู่ระยะหนึ่ง งานวิจัยเชิงสังเกตรายงานว่าราว 95% ของคนไข้มีอาการตาแห้งทันทีหลังผ่าตัดแก้ไขสายตา และยังพบอาการอยู่ราว 60% เมื่อครบหนึ่งเดือน อีกทั้งคะแนนความรุนแรงของตาแห้งที่ 6 เดือนในกลุ่มเลสิกสูงกว่ากลุ่ม PRK และเลเสกอย่างมีนัยสำคัญ โดยรวมแล้วอาการมักชัดที่สุดในช่วงแรกแล้วค่อย ๆ ผ่อนลง
ตัวเลขนี้ไม่ได้มีไว้ให้กลัวนะคะ แต่มีไว้ให้แปลความรู้สึกของตัวเองได้ถูก หลังทำหัตถการรอบดวงตา อาการฝืด ๆ ชั่วคราวเป็นสิ่งที่เจอได้อยู่แล้ว แต่ถ้าพื้นฐานดวงตาแห้งอยู่ก่อน ความรู้สึกเดียวกันจะชัดกว่าคนทั่วไป
พูดง่าย ๆ คือความไวสองอย่างมาบวกกัน ไม่ใช่สัญญาณว่าหัตถการไปทำร้ายดวงตา การเตรียมน้ำตาเทียมไว้ล่วงหน้าและแจ้งแพทย์ว่าตอนนี้ตาแห้งระดับไหน จึงช่วยให้ช่วงหลังทำสบายตัวขึ้นได้มาก
แต่ถ้าผ่านไปหลายวันแล้วอาการแห้งไม่ลดลง มองเห็นมัวลง หรือมีอาการเจ็บต่อเนื่อง อันนี้เป็นคนละเรื่องกันค่ะ ควรรีบปรึกษาทั้งสถานพยาบาลที่ทำหัตถการและจักษุแพทย์เพื่อประเมิน อย่าปล่อยทิ้งไว้นะคะ
ความเสี่ยงและข้อควรระวังที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ
หัตถการรอบดวงตาโดยทั่วไปมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงน้อยเมื่อทำภายใต้การป้องกันที่ถูกต้อง แต่ก็มีสิ่งที่ควรทราบไว้ค่ะ อาจมีรอยแดง บวมเล็กน้อย หรือรู้สึกตึงบริเวณหนังตาหลังทำ ซึ่งมักค่อย ๆ ดีขึ้นเองภายใน 1-3 วัน หากมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดตา ตามัว หรือบวมนานผิดปกติ ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที
อีกประเด็นที่ช่วยให้สบายใจขึ้นคือ โปรโตคอลของการยกกระชับด้วยคลื่นวิทยุและอัลตราซาวนด์ ถูกออกแบบให้หลีกเลี่ยงการลงพลังงานเข้าไปด้านในขอบเบ้าตาอยู่แล้ว และเมื่อมีประวัติผ่าตัดตาเพิ่มเข้ามา แพทย์มักจะยิ่งจำกัดขอบเขตและระดับพลังงานให้แคบลงอีกขั้นหนึ่ง
กลุ่มที่ควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการรอบดวงตาเสมอ:
- เพิ่งผ่าตัดแก้ไขสายตา (เลสิก เลเสก PRK) และยังไม่ได้รับการยืนยันจากจักษุแพทย์ว่าฟื้นตัวเข้าที่แล้ว
- ตอนนี้มีอาการตาแห้ง แสบตา หรือการมองเห็นเปลี่ยนไปมาระหว่างวัน
- เคยผ่าตัดดวงตาแบบอื่น เช่น ผ่าตัดต้อกระจก จอประสาทตา หรือหนังตา
- ใส่คอนแทคเลนส์เป็นประจำ หรือมีโรคทางตาที่อยู่ระหว่างการรักษา
- ใช้ยาหยอดตาหรือยาที่จักษุแพทย์สั่งอยู่ในขณะนี้
ประวัติเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าทำไม่ได้นะคะ แต่มันคือข้อมูลที่ทำให้แพทย์เลือกวิธีป้องกัน ขอบเขต และระดับพลังงานได้เหมาะกับดวงตาของคุณจริง ๆ ต่อให้ผ่าตัดมาหลายปีแล้วก็ยังควรบอกอยู่ดีค่ะ
สรุป — เคยทำเลสิกไม่ได้แปลว่าทำไม่ได้ แต่ต้องบอกแพทย์เสมอ
สิ่งที่อยากให้จำมีสามข้อค่ะ หนึ่ง งานเลเซอร์ภายในกรอบเบ้าตามีมาตรฐานให้ครอบตาป้องกันไว้ก่อนเสมอ สอง จังหวะที่เหมาะสมตัดสินจากสภาพการฟื้นตัวที่จักษุแพทย์ผู้ผ่าตัดยืนยัน ไม่ใช่จำนวนเดือนบนปฏิทิน และสาม เมื่อดวงตาฟื้นตัวเข้าที่แล้ว ประวัติเลสิกหรือเลเสกไม่ได้ถูกมองว่าเป็นข้อห้ามตลอดชีวิต
ทั้งนี้ผลลัพธ์และความเร็วในการฟื้นตัวแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินก่อนตัดสินใจเสมอ และเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการฟื้นตัวของกระจกตาโดยตรง ควรให้จักษุแพทย์ผู้ผ่าตัดเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคลค่ะ
เวลาไปปรึกษา ลองเตรียมคำถามไปด้วยนะคะ — ประวัติผ่าตัดตาของฉันมีผลกับการตั้งค่าเครื่องอย่างไร รอบดวงตาจะใช้การป้องกันแบบไหน และตอนนี้เริ่มได้แล้วหรือควรรออีกสักพัก
หากคุณกำลังกังวลว่าเคยทำเลสิกหรือเลเสกมาแล้วจะทำเลเซอร์หน้าหรือยกกระชับรอบดวงตาได้ไหม ที่คลินิก Beautystone ย่านฮับจอง กรุงโซล แพทย์จะดูช่วงเวลาที่ผ่าตัด สภาพดวงตาปัจจุบัน และคำแนะนำจากจักษุแพทย์ของคุณก่อนเสมอ ปรึกษาฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย แอด LINE มาปรึกษาคุณหมอได้เลยนะคะ
