ยาทาจากร้านขายยา — ดูแลแผลเองได้แค่ไหน และเมื่อไหรควรพบแพทย์?

ยาทาจากร้านขายยา — ดูแลแผลเองได้แค่ไหน และเมื่อไหรควรพบแพทย์?

เวลาโดนของบาดที่มือเบาๆ เข่าถลอก โดนความร้อนเล็กน้อย หรือยุงกัดจนบวม สิ่งที่หลายคนคุ้นเคยคือแวะร้านขายยาซื้อยาทามาใช้เลย แต่บางแผลก็หายดีแค่นั้น ในขณะที่บางแผลกลับแย่ลงอีกหลายวัน หรือทิ้งรอยแผลเป็นไว้ลึก แล้วจุดที่แตกต่างกันอยู่ที่ไหนกันแน่ครับ

3 เงื่อนไขที่บอกว่าแผลนี้ดูแลเองได้

ข้อแรกคือดูว่าแผลสะอาดไหมครับ แผลที่สัมผัสกับดิน โลหะเป็นสนิม ฟันสัตว์ น้ำลาย หรือเลือดของคนอื่น การล้างทำความสะอาดอย่างเดียวอาจกำจัดเชื้อแบคทีเรียได้ไม่หมด นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงต่อบาดทะยัก ควรพบแพทย์ครับ

ข้อสองคือดูความลึกของแผล หากมองเห็นชั้นไขมันสีเหลืองใต้ชั้นหนังแท้ หรือกดห้ามเลือด 5 นาทีแล้วยังไม่หยุดไหล นั่นแสดงว่าแผลต้องการการเย็บ หากปล่อยดูแลเองไว้ อาจทิ้งรอยแผลเป็นลึกได้ครับ

ข้อสามคือสังเกตสัญญาณการติดเชื้อ หากผ่านไป 24 ชั่วโมงแล้วบวมมากขึ้น แดงขึ้น น้ำเหลืองเปลี่ยนเป็นสีเหลือง และรู้สึกมีความร้อน นั่นเป็นสัญญาณว่าเชื้อแบคทีเรียกำลังลุกลาม ซึ่งยาทาทั่วไปไม่เพียงพออีกต่อไปแล้วครับ

สรุปยาทาจากร้านขายยาที่ใช้บ่อย

ตารางนี้ดูได้เร็วตอนที่สับสนอยู่หน้าชั้นวางยาในร้านขายยาครับ แต่ขอย้ำว่าตารางนี้ไม่สามารถทดแทนการวินิจฉัยจากแพทย์ได้

"กฎ 5 วัน" — ขีดจำกัดเวลาของการดูแลแผลเอง

หากเริ่มดูแลแผลเล็กน้อยด้วยยาทาทั่วไปแล้ว 5 วันถือเป็นจุดแบ่งสำคัญครับ หากภายในช่วงเวลานี้ ความเจ็บปวดลดลง อาการบวมยุบ และน้ำเหลืองลดน้อยลง แสดงว่าการดูแลตัวเองได้ผลดีครับ

แต่ถ้าครบ 5 วันแล้วความเจ็บปวดรุนแรงขึ้น แผลเดิมบวมมากขึ้น น้ำเหลืองสีเหลืองยังไหลอยู่ หรือมีไข้ขึ้น ต้องพบแพทย์ครับ ไม่ใช่เวลาที่จะ "รอดูไปก่อน" อีกต่อไปแล้ว

สัญญาณที่บอกว่ายาทาจากร้านขายยาไม่เพียงพอ

มีสัญญาณบางอย่างที่แม้จะทายาทั่วไปแล้วก็ยังไม่ดีขึ้นครับ แผลที่ถูกสัตว์กัดนั้น มักมีเชื้อแบคทีเรียชนิดพิเศษที่ร่างกายมนุษย์รับมือได้ยาก จึงควรพบแพทย์ตั้งแต่แรก แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวกลึกบริเวณนิ้วมือนิ้วเท้าก็เช่นกัน เนื่องจากอาจมีความเสี่ยงต่อความเสียหายของเส้นประสาทและเอ็น ควรพบแพทย์เป็นลำดับแรกครับ

แผลบริเวณใบหน้า ข้อต่อ หรืออวัยวะเพศ แม้ลึกระดับเดียวกัน แต่มีผลกระทบต่อรอยแผลเป็นและการทำงานของร่างกายมากกว่า จึงควรให้แพทย์ตรวจดูว่าจำเป็นต้องเย็บหรือไม่เพื่อความปลอดภัยครับ นอกจากนี้ผู้ที่มีโรคเบาหวานหรือภูมิคุ้มกันบกพร่องควรพบแพทย์แต่เนิ่นๆ แม้เป็นแผลเล็กน้อย เพราะแผลอาจแย่ลงได้เร็วกว่าคนทั่วไปมากครับ

นิสัยเดียวที่ช่วยให้ดูแลแผลเองได้ดีขึ้น

วิธีที่ดีที่สุดในการใช้ยาทาจากร้านขายยาให้มีประสิทธิภาพคือ "บันทึกภาพถ่ายแผล" ครับ ถ่ายรูปทันทีหลังทำความสะอาดแผล จากนั้นอีก 24 ชั่วโมง และ 48 ชั่วโมง ในระยะและแสงเดียวกัน แล้วเปรียบเทียบดู จะเห็นชัดเจนว่าแผลกำลังดีขึ้นหรือแย่ลงครับ

ความทรงจำของเรามักเอนเอียงไปในทางที่คิดว่าดีขึ้นเสมอ การมีภาพถ่ายช่วยให้มองเห็นตามความเป็นจริง และไม่พลาดจังหวะที่ควรพบแพทย์ครับ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปครับ สำหรับการวินิจฉัยว่าแผลของคุณสามารถดูแลเองได้หรือไม่ ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์โดยตรงจะปลอดภัยที่สุดครับ

บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม

หัวข้อบทความ	ลิงก์
ดูโอเดิร์ม vs เมดิโฟม — ดูแค่ปริมาณน้ำเหลืองก็รู้คำตอบ	อ่านต่อ
ไม่รู้จะเลือกซื้อยาทาการฟื้นฟูตัวไหนดี? มาดูกัน	อ่านต่อ
รอยแผลเป็นจากสิว — ป้องกันได้ก่อนที่จะเกิดขึ้น?	อ่านต่อ
毛囊炎หลังกำจัดขน — เกิดจากการดูแล 2-3 วันแรกที่แตกต่างกัน	อ่านต่อ

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ถ้าทายาทั่วไปแล้วแผลไม่ดีขึ้น ควรรอกี่วันก่อนไปพบแพทย์ครับ?

ตอบ: โดยทั่วไป 5 วันเป็นจุดแบ่งที่สำคัญครับ หากภายในช่วงเวลานั้นยังไม่เห็นแนวโน้มที่ดีขึ้น หรือแผลแย่ลงก่อนถึง 5 วัน ควรพบแพทย์ทันทีครับ

ถาม: มีแผลบางประเภทที่ควรพบแพทย์ตั้งแต่แรกเลยไหมครับ?

ตอบ: มีครับ แผลถูกสัตว์กัด แผลทิ่มลึก เลือดออกที่ต้องเย็บ แผลบริเวณใบหน้า ข้อต่อ หรืออวัยวะเพศ รวมถึงแผลไฟไหม้ที่กว้างกว่าฝ่ามือ ควรพบแพทย์ตั้งแต่แรกเลยครับ

ถาม: ถ้าไปพบแพทย์แล้ว ยังใช้ยาดูแลเองควบคู่ไปได้ไหมครับ?

ตอบ: การใช้ยาที่แพทย์สั่งร่วมกับยาทั่วไปอาจทำให้มีตัวยาซ้ำกัน และเพิ่มการระคายเคืองได้ครับ ควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแลอยู่ก่อนว่าจะใช้ยาดูแลเองควบคู่ได้หรือไม่ครับ