ทำไมผิวแห้งกับผิวเสื่อมสภาพถึงดูคล้ายกัน แต่วิธีดูแลด้วยมอยส์เจอร์ไรเซอร์ต่างกัน

เวลายืนหน้ากระจกแล้วเห็นเมกอัพลอยหรือผิวดูหยาบแห้ง หลายคนมักนึกขึ้นมาทันทีว่า "นี่เป็นผิวแห้งหรือเพราะอายุมากขึ้นกันแน่" เพราะทั้งสองอย่างมีอาการภายนอกที่คล้ายกันมาก จนแม้จะทาครีมมอยส์เจอร์ไรเซอร์หนาๆ ก็มักไม่เห็นความแตกต่างครับ

> สรุปตรงๆ เลยว่า ผิวแห้งมีสาเหตุหลักจากการขาดซีบัมและ Natural Moisturizing Factor (NMF) ในชั้นหนังกำพร้า ส่วนผิวที่เสื่อมสภาพตามวัยมีสาเหตุจากการลดลงของคอลลาเจนและอีลาสตินในชั้นหนังแท้ ดังนั้นการใช้มอยส์เจอร์ไรเซอร์อย่างเดียวจึงไม่สามารถแก้ปัญหาทั้งสองได้พร้อมกัน ต้องตรวจสอบตัวเองด้วยวิธีง่ายๆ 5 ข้อก่อน เพื่อให้รู้ว่าตัวเองเป็นประเภทไหน แล้วค่อยปรับการดูแลผิวให้ตรงจุดครับ

ผิวแห้งกับผิวเสื่อมสภาพเกิดขึ้นคนละชั้นของผิว

ผิวหนังแบ่งออกเป็นสองชั้นหลักคือ หนังกำพร้า: ชั้นนอกสุด ทำหน้าที่ควบคุมผิวลอก ซีบัม และชั้นป้องกันความชุ่มชื้น และ ชั้นหนังแท้: อยู่ใต้หนังกำพร้า เป็นที่รวมของคอลลาเจน อีลาสติน และไฮยาลูโรนิก แอซิด ซึ่งทำให้ผิวมีความยืดหยุ่นและความหนา โดยผิวแห้งและผิวเสื่อมสภาพเกิดขึ้นคนละชั้นของผิวครับ

ผิวแห้งคือสภาวะที่ต่อมไขมันในชั้นหนังกำพร้าผลิตซีบัมน้อย หรือมี NMF ไม่เพียงพอ ทำให้ความชุ่มชื้นระเหยออกเร็ว บางคนมีแนวโน้มแบบนี้มาตั้งแต่เด็ก และบางคนอาการแย่ลงช่วงเปลี่ยนฤดูหรือเมื่ออยู่ในห้องที่มีเครื่องทำความร้อนครับ ส่วนผิวเสื่อมสภาพคือสภาวะที่คอลลาเจนและอีลาสตินในชั้นหนังแท้ลดลง ทำให้ผิวบางลงและความยืดหยุ่นลดลง แม้ผลลัพธ์บนผิวทั้งสองอย่างจะดูเหมือน "ผิวหยาบแห้ง" เหมือนกัน แต่จุดเริ่มต้นของปัญหาต่างกันโดยสิ้นเชิงครับ

ลองเช็กตัวเองด้วย 5 ข้อนี้เพื่อรู้ว่าคุณเป็นประเภทไหน

แม้จะดูหยาบแห้งเหมือนกัน แต่สัญญาณ 5 ข้อต่อไปนี้จะช่วยให้คุณพอเดาได้ว่าปัญหาไหนใหญ่กว่าครับ

• ความตึงหลังล้างหน้าภายใน 30 วินาที — ตึงมากชัดเจน → ผิวแห้ง ถ้ารู้สึกหนักมากกว่าตึง → ผิวเสื่อมสภาพ
• ความลึกของริ้วรอยเล็กๆ บริเวณโหนกแก้มและหน้าผาก — เห็นเฉพาะตอนทำสีหน้า → ผิวแห้ง ถ้าเห็นอยู่ตลอดเวลา → ผิวเสื่อมสภาพ
• ทดสอบความหนาของผิวด้วยตัวเอง — หยิกหลังมือแล้วผิวคืนรูปทันที → ผิวแห้ง ถ้าใช้เวลาคืนรูปนานกว่า 1 วินาที → ผิวเสื่อมสภาพ
• ตำแหน่งที่เมกอัพลอย — ลอยบริเวณจมูกหรือคางที่ผลิตซีบัมน้อย → ผิวแห้ง ถ้ามีรอยจับบริเวณโหนกแก้มหรือหน้าผากที่เริ่มหย่อนคล้อย → ผิวเสื่อมสภาพ
• ความแตกต่างตามฤดูกาล — แย่ลงชัดเจนช่วงเปลี่ยนฤดู → ผิวแห้ง ถ้าค่อยๆ แย่ลงโดยไม่เกี่ยวกับฤดูกาล → ผิวเสื่อมสภาพ

เมื่อดูว่าตัวเองใกล้เคียงกับข้อไหนมากกว่า คุณจะเริ่มเห็นว่าสภาพผิวของตัวเองเอียงไปทางใดทางหนึ่ง หรือเป็นแบบผสมทั้งสองอย่างครับ การมีสองสามอย่างปนกันเป็นเรื่องพบบ่อยที่สุดและเป็นเรื่องปกติ

ผิวแห้งต้องการความชุ่มชื้นและน้ำมัน ส่วนผิวเสื่อมสภาพต้องการการกระตุ้นชั้นหนังแท้

การดูแลหลักสำหรับผิวแห้งคือการเติมเซราไมด์ (Ceramide): ส่วนประกอบไขมันในชั้น Stratum Corneum ทำหน้าที่ป้องกันการระเหยของความชุ่มชื้น และการทามอยส์เจอร์ไรเซอร์บ่อยครั้งครับ สมาคมผิวหนังแพทย์อเมริกัน (AAD) แนะนำให้ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ภายใน 3 นาทีหลังอาบน้ำเพื่อกักเก็บความชุ่มชื้น โดยเน้นว่าการทาซ้ำหลายครั้งต่อวันเป็นสิ่งสำคัญที่สุด นอกจากนี้ควรใช้น้ำอุ่น ล้างหน้าในเวลาสั้น และเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมน้อย เพื่อให้ผลลัพธ์มีเสถียรภาพมากขึ้นครับ

สำหรับผิวเสื่อมสภาพ การทามอยส์เจอร์ไรเซอร์อย่างเดียวไม่สามารถหยุดการเปลี่ยนแปลงในชั้นหนังแท้ได้ครับ ต้องใช้ส่วนผสมที่กระตุ้นชั้นหนังแท้อย่างเรตินอยด์ (Retinoid): อนุพันธ์ของวิตามินเอ มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากที่สุดในการกระตุ้นคอลลาเจนในชั้นหนังแท้ หรือหัตถการที่ออกฤทธิ์ถึงชั้นหนังแท้ เช่น คลื่นวิทยุ (RF) อัลตราซาวด์ความเข้มสูง และสกินบูสเตอร์คอลลาเจน ถึงจะเห็นการเปลี่ยนแปลงได้ครับ อย่างไรก็ตาม ส่วนผสมที่กระตุ้นชั้นหนังแท้อาจทำให้ระคายเคืองได้ โดยเฉพาะในผิวแห้งหรือผิวแพ้ง่าย ควรเริ่มจากความเข้มข้นต่ำแล้วค่อยๆ เพิ่มขึ้นเพื่อความปลอดภัยครับ

หากเป็นแบบผสม ลำดับและสัดส่วนต้องปรับให้ต่างออกไป

อย่างที่กล่าวไป แบบผสมทั้งสองอย่างพบบ่อยที่สุดครับ สำหรับคนที่ผิวแห้งเป็นปัญหาหลัก ควรใช้มอยส์เจอร์ไรเซอร์เป็นพื้นฐาน และเริ่มการกระตุ้นชั้นหนังแท้เพียง 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์จะปลอดภัยกว่าครับ ส่วนคนที่ผิวเสื่อมสภาพเป็นปัญหาหลัก สามารถเน้นส่วนผสมหรือหัตถการที่กระตุ้นชั้นหนังแท้มากขึ้นได้ โดยยังคงมอยส์เจอร์ไรเซอร์และการป้องกันแสงแดดเป็นพื้นฐานครับ

| ผลการเช็กตัวเอง | ความถี่การใช้มอยส์เจอร์ไรเซอร์ | ความถี่การกระตุ้นชั้นหนังแท้ | การป้องกันแสงแดด | |---|---|---|---| | ผิวแห้งเป็นหลัก | 3-4 ครั้งต่อวัน | 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ (ความเข้มข้นต่ำ) | SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน | | ผิวเสื่อมสภาพเป็นหลัก | 2 ครั้งต่อวัน | ทุกวัน (เริ่มจากระคายน้อย) | SPF 50 ขึ้นไปทุกวัน | | แบบผสม | 3 ครั้งต่อวัน | 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ (เพิ่มทีละน้อย) | SPF 50 ขึ้นไปทุกวัน |

ตารางนี้เป็นแค่จุดเริ่มต้นทั่วไปนะครับ ต้องสังเกตว่าผิวของตัวเองตอบสนองต่อการระคายเคืองอย่างไร แล้วปรับความถี่ตามนั้น ถ้ามีสัญญาณระคายเคือง (อาการคัน แดง แสบ) ให้ลดความถี่ลงและกลับสู่ขั้นตอนการปลอบประโลมก่อนเป็นอันดับแรกครับ

กรณีเหล่านี้ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังโดยตรง

• ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์อย่างเพียงพอแล้ว แต่ยังมีอาการคันและผื่นแดงต่อเนื่องมากกว่า 1 สัปดาห์
• มีผิวลอกเป็นแผ่นหรือผิวแตก
• ต่อมไขมันลดลงอย่างกะทันหันและมีสะเก็ดรอบรูขุมขน
• มีอาการแสบนานกว่า 5 นาทีหลังใช้ส่วนผสมที่กระตุ้นชั้นหนังแท้
• อาการแย่ลงเรื่อยๆ โดยไม่เกี่ยวกับการเปลี่ยนฤดูกาล

หากมีสัญญาณเหล่านี้อย่างน้อย 1 ข้อ อาจมีปัญหาผิวหนังอื่นที่ซ่อนอยู่นอกเหนือจากผิวแห้งหรือผิวเสื่อมสภาพทั่วไป เช่น โรคผิวหนังอักเสบจากการสัมผัส การเปลี่ยนแปลงของผิวในวัยหมดประจำเดือน หรือผิวแห้งที่เกี่ยวกับไทรอยด์ครับ หากเกินขอบเขตที่จะจัดการได้เองในชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อตรวจสอบอย่างละเอียดจะปลอดภัยกว่าครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q. อาหารเสริมคอลลาเจนแบบรับประทานช่วยผิวเสื่อมสภาพได้ไหมครับ?

A. ผลของคอลลาเจนแบบรับประทานต่อผิวหนังยังมีผลการศึกษาที่ให้ผลต่างกัน และยังไม่มีฉันทามติที่สม่ำเสมอเกี่ยวกับการกระจายตัวไปยังผิวหนังหลังการดูดซึมครับ สำหรับผิวเสื่อมสภาพ เรตินอยด์แบบทาภายนอก การป้องกันแสงแดด และหัตถการมีหลักฐานสนับสนุนที่แข็งแกร่งกว่าครับ การมองอาหารเสริมเป็นเพียงตัวช่วยเสริมจึงเป็นแนวทางที่สมเหตุสมผลกว่าครับ

Q. มีทั้งผิวแห้งและผิวเสื่อมสภาพ ควรเริ่มใช้มอยส์เจอร์ไรเซอร์ตัวไหนก่อนดีครับ?

A. สำหรับมอยส์เจอร์ไรเซอร์พื้นฐาน ควรเน้นเซราไมด์และไฮยาลูโรนิก แอซิด ส่วนส่วนผสมที่กระตุ้นชั้นหนังแท้ เช่น เรตินอยด์หรือเปปไทด์ ควรเริ่มใช้ตอนกลางคืนครั้งละหนึ่งครั้งจากความเข้มข้นต่ำสุดก่อนจะปลอดภัยกว่าครับ แทนที่จะผสมทั้งสองอย่างพร้อมกัน แนะนำให้แยกช่วงเวลา คือ เช้า = มอยส์เจอร์ไรเซอร์ / เย็น = กระตุ้น + มอยส์เจอร์ไรเซอร์ ซึ่งเป็นแนวทางที่แนะนำกันมากครับ

Q. ผิวหยาบแห้งกะทันหัน สามารถเริ่มหาข้อมูลเรื่องหัตถการได้เลยไหมครับ?

A. ก่อนทำหัตถการควรตรวจสอบก่อนว่าตัวเองเป็นประเภทไหน เพราะจะทำให้การเลือกหัตถการแม่นยำขึ้นมากครับ ถ้าเป็นผิวแห้งทั่วไป หลายกรณีสามารถแก้ได้ด้วยมอยส์เจอร์ไรเซอร์และการปรับพฤติกรรม และถ้าผิวเสื่อมสภาพเป็นปัญหาหลัก ผลของหัตถการจะเห็นได้ชัดกว่าครับ การเช็กตัวเองแล้วปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจจึงเป็นแนวทางที่สมเหตุสมผลที่สุดครับ

บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม

• ถ้ามีสัมภาษณ์งานอีก 2 สัปดาห์ ทำสกินเพลลิ่งดีกว่าไหม?
• ไกด์ดูแลผิวสำหรับเจ้าสาวก่อนแต่งงานแบบรายวัน วางแผนโดยแพทย์เฉพาะทางโดยตรง | คลินิกบิวตี้สโตน ฮงแด
• ใช้ดีโอดอแรนต์แบบเดียวกัน แต่ทำไมฉันถึงยังมีกลิ่น?
• "ไม่ใช่ริ้วรอยที่เพิ่มขึ้น แต่วอลุ่มที่หายไปต่างหาก" วิธีเปลี่ยนมุมมองเรื่องการเสื่อมสภาพของผิว | คลินิกบิวตี้สโตน ฮงแด