การวางยาสลบแบบนอนหลับยังรู้สึกเจ็บปวดได้หรือไม่?

💡 โปรดอ่านสิ่งนี้ก่อน

Q. หากวางยาสลบแบบนอนหลับแล้ว จะไม่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างทำหัตถการเลยใช่ไหม?

A. ไม่ใช่ค่ะ การวางยาสลบแบบนอนหลับมีจุดประสงค์เพื่อชักนำให้หลับ ไม่ใช่เพื่อระงับความเจ็บปวด การบล็อกความเจ็บปวดต้องใช้การระงับความรู้สึกแบบอื่นเพิ่มเติม

Q. แล้วระหว่างวางยาสลบแบบนอนหลับ อาจรู้สึกเจ็บปวดได้หรือไม่?

A. ได้ค่ะ ขึ้นอยู่กับความลึกของการนอนหลับและความเข้มข้นของหัตถการ ดังนั้นการเลือกใช้ยาชาแบบใดและผสมผสานอย่างไรจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก

"การวางยาสลบแบบนอนหลับมีจุดประสงค์เพื่อชักนำให้หลับ ไม่ใช่เพื่อระงับความเจ็บปวด"
— แพทย์ วี ยองจิน (คลินิกบิวตี้สโตน ฮงแด)

ภาพอธิบายหลักการของความเจ็บปวดระหว่างการวางยาสลบแบบนอนหลับ

การวางยาสลบแบบนอนหลับคืออะไร?

การวางยาสลบแบบนอนหลับ (Procedural Sedation / การระงับความรู้สึกแบบ Sedation) คือ

การให้ยาระงับความรู้สึก (ส่วนใหญ่เป็น Midazolam, Propofol เป็นต้น)

ทางหลอดเลือดดำ เพื่อลดระดับสติสัมปชัญญะ

และชักนำให้ผู้รับบริการอยู่ในสภาวะหลับ

ต่างจากการดมยาสลบแบบทั่วไป ตรงที่ไม่มีเป้าหมายเพื่อคลายกล้ามเนื้อ

หรือทำให้หมดสติอย่างสมบูรณ์

แต่เน้นที่ 'การลดความวิตกกังวล ความกลัว และการจดจำเหตุการณ์'

หากคุณเชื่อว่าการวางยาสลบแบบนอนหลับจะช่วยขจัดความเจ็บปวดได้ทั้งหมด นี่คือสิ่งสำคัญที่ต้องรู้

หลายท่านมักเข้าใจผิดในเรื่องนี้

การวางยาสลบแบบนอนหลับและการระงับความเจ็บปวดทำงานแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ยาที่ใช้ในการวางยาสลบแบบนอนหลับ

จะออกฤทธิ์ต่อส่วนของสมองที่ควบคุม 'ความวิตกกังวลและความทรงจำ'

พูดง่ายๆ คือ ทำให้ไม่จดจำช่วงเวลานั้น

และลดการรับรู้ความรู้สึกที่ทำให้วิตกกังวลลงได้

ในทางกลับกัน สัญญาณความเจ็บปวดเริ่มต้นจากเส้นประสาทส่วนปลาย

เมื่อผิวหนังถูกกระตุ้น → เส้นประสาทจะตอบสนอง → สัญญาณนั้นจะส่งขึ้นไปยังสมอง

ยาในการวางยาสลบแบบนอนหลับไม่ได้บล็อกเส้นทางนี้

ดังนั้นในทางทฤษฎี แม้จะวางยาสลบแบบนอนหลับแล้ว

หากมีการกระตุ้นที่รุนแรงพอ

ร่างกายอาจตอบสนอง หรือในสภาวะหลับตื้น

อาจรู้สึกเจ็บปวดได้เช่นกัน

จริงๆ แล้วในการให้คำปรึกษา ฉันมักได้ยินคำพูดแบบนี้บ่อยๆ ค่ะ

"รู้สึกเหมือนหลับไปแล้ว

แต่ยังรู้สึกเจ็บแปลบนิดหน่อยอยู่"

นี่เป็นเรื่องปกติค่ะ ไม่ใช่ความผิดพลาดในการทำหัตถการ

เมื่อเข้าใจคุณสมบัติของการวางยาสลบแบบนอนหลับแล้ว จะเห็นว่าเป็นผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติ

ภาพอธิบายความแตกต่างระหว่างการวางยาสลบแบบนอนหลับและการระงับความเจ็บปวด

สิ่งที่ทำให้ซับซ้อนขึ้นอีกหน่อยก็คือ

ความลึกของการนอนหลับแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

ในขนาดยาเท่ากัน บางท่านหลับลึก

บางท่านหลับตื้นและมีการตอบสนองได้

ดังนั้นขึ้นอยู่กับลักษณะของหัตถการ

บางกรณีการวางยาสลบแบบนอนหลับเพียงอย่างเดียวก็เพียงพอ

บางกรณีจำเป็นต้องใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมด้วย

การตัดสินใจในเรื่องนี้ได้อย่างถูกต้องคือหน้าที่ของแพทย์ค่ะ

ภาพกรณีที่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการวางยาสลบแบบนอนหลับ

👨‍⚕️ สรุปสำคัญจากแพทย์ วี ยองจิน:

การวางยาสลบแบบนอนหลับมีจุดประสงค์เพื่อ 'ชักนำให้หลับ' ไม่ใช่ 'ระงับความเจ็บปวด'

หากต้องการบล็อกสัญญาณความเจ็บปวดโดยตรง จำเป็นต้องใช้ยาชาเฉพาะที่หรือการบล็อกเส้นประสาทเพิ่มเติม

ก่อนทำหัตถการ โปรดปรึกษาแพทย์ผู้รับผิดชอบว่าจะใช้ยาชาแบบใดและผสมผสานอย่างไร

แล้วควรรับมือกับความเจ็บปวดจากการวางยาสลบแบบนอนหลับอย่างไร?

แต่มีสิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่ต้องทราบค่ะ

การวางยาสลบแบบนอนหลับ

ไม่ได้หมายความว่าการเตรียมรับมือกับความเจ็บปวดจบสิ้นแล้ว

การผสมผสานยาชาต้องแตกต่างกัน

ขึ้นอยู่กับบริเวณและวิธีการทำหัตถการ

ตัวอย่างเช่น หัตถการที่มีการกระตุ้นรุนแรง เช่น การยกกระชับหรือการฉีดละลายไขมัน

การวางยาสลบแบบนอนหลับเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการจัดการความเจ็บปวด

โดยปกติที่คลินิกของเรา จะดำเนินการดังนี้ค่ะ

ก่อนการวางยาสลบแบบนอนหลับ จะทาครีมชาเฉพาะที่

หรือฉีดยาชาบริเวณที่ทำหัตถการก่อน

จากนั้นจึงชักนำการนอนหลับควบคู่กัน

เมื่อดำเนินการเช่นนี้ เมื่อผู้รับบริการตื่นขึ้นมา

ส่วนใหญ่มักพูดว่า "เจ็บน้อยกว่าที่คิดมากเลยค่ะ"

ในทางกลับกัน หากพึ่งพาการวางยาสลบแบบนอนหลับเพียงอย่างเดียว

โดยไม่มียาชาเฉพาะที่

อาจเกิดการสะดุ้งระหว่างทำหัตถการ

หรือมีความทรงจำเรื่องความเจ็บปวดในสภาวะหลับตื้นได้

พูดตรงๆ ก็คือ

การวางแผนการผสมผสานยาชา

สำคัญไม่แพ้ผลลัพธ์ของหัตถการเลยทีเดียวค่ะ

ประเภท	การวางยาสลบแบบนอนหลับ (Sedation)	ยาชาเฉพาะที่	การดมยาสลบทั่วไป
จุดประสงค์	ชักนำให้หลับ บล็อกความวิตกกังวลและความทรงจำ	บล็อกสัญญาณความเจ็บปวดในบริเวณเฉพาะ	หมดสติสมบูรณ์ + คลายกล้ามเนื้อ
การบล็อกความเจ็บปวด	❌ ไม่บล็อกโดยตรง	✅ บล็อกเฉพาะบริเวณนั้น	✅ บล็อกทั้งหมด
ระดับสติสัมปชัญญะ	กึ่งหลับกึ่งตื่น ~ หลับตื้น	มีสติสัมปชัญญะ	หมดสติสมบูรณ์
ช่วงพักฟื้น	ประมาณ 30 นาที - 1 ชั่วโมง	หลายชั่วโมง (ขึ้นอยู่กับบริเวณ)	หลายชั่วโมงขึ้นไป
หัตถการที่ใช้ส่วนใหญ่	เลเซอร์ผิวหนัง การยกกระชับ หัตถการด้านไขมัน	การฉีด การผ่าตัดเล็ก	การผ่าตัด

ภาพการทำหัตถการโดยใช้การวางยาสลบแบบนอนหลับร่วมกับยาชาเฉพาะที่

คำถามที่พบบ่อย

Q1. ระหว่างการวางยาสลบแบบนอนหลับ อาจตื่นขึ้นหรือมีความทรงจำหลงเหลืออยู่ได้หรือไม่?

A. ได้ค่ะ มีโอกาสเกิดขึ้นได้

หากหลับตื้น อาจรับรู้เสียงหรือความรู้สึกระหว่างทำหัตถการได้อย่างเลือนลางในบางกรณีที่พบได้น้อย

อย่างไรก็ตาม การระงับความรู้สึกด้วย Propofol

มีคุณสมบัติในการยับยั้งการสร้างความทรงจำ

ดังนั้นแม้จะรู้สึกบางอย่างระหว่างนั้น มักไม่จดจำได้หลังตื่นขึ้นมา

หากวิตกกังวล โปรดแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการค่ะ

Q2. ค่าใช้จ่ายของการวางยาสลบแบบนอนหลับประมาณเท่าไร และมีการเรียกเก็บแยกต่างหากหรือไม่?

A. ในคลินิกส่วนใหญ่ ค่าวางยาสลบแบบนอนหลับจะเรียกเก็บแยกจากค่าหัตถการ

แม้จะแตกต่างกันในแต่ละกรณี

แต่โดยทั่วไปมักอยู่ในช่วง 50,000 - 150,000 วอน (ประมาณ 1,300 - 4,000 บาท)

อย่างไรก็ตาม ค่าวางยาสลบแบบนอนหลับอาจไม่รวมค่ายาชาเฉพาะที่

ดังนั้นในระหว่างการให้คำปรึกษา ควรสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับการผสมผสานยาชาให้ชัดเจนค่ะ

Q3. หลังการวางยาสลบแบบนอนหลับ สามารถเดินทางกลับบ้านคนเดียวได้หรือไม่?

A. ไม่ได้ค่ะ

หลังการวางยาสลบแบบนอนหลับ ความเร็วในการตอบสนองและความสามารถในการตัดสินใจจะลดลงชั่วคราว

ห้ามขับรถอย่างเด็ดขาดในวันที่ทำหัตถการ

และแนะนำให้มีผู้ดูแลมาด้วยแม้แต่ในการใช้ขนส่งสาธารณะ

นอกจากนี้ โปรดหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ในวันที่วางยาสลบด้วยนะคะ

หากแอลกอฮอล์เข้าสู่ร่างกายในขณะที่ยาชายังสลายตัวไม่หมด อาจเกิดปฏิกิริยาที่ไม่คาดคิดได้

แนะนำให้ปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อนตัดสินใจทำหัตถการนะคะ นี่คือข้อมูลจากแพทย์ วี ยองจิน ค่ะ

▶ บทความที่เกี่ยวข้อง