สิวอุดตันหัวปิดบีบไม่ออก ยาทาต้องใช้กี่สัปดาห์ถึงจะเห็นผล?

ตุ่มเล็ก ๆ สีเดียวกับผิวที่ขึ้นเต็มหน้าผากหรือคาง ส่วนใหญ่คือสิวอุดตันหัวปิด (Closed Comedone) หรือที่เรียกกันว่าสิวหัวขาว ปากรูขุมขนถูกผิวบาง ๆ ปิดไว้ การบีบด้วยนิ้วจึงแทบไม่ทำให้สิ่งที่อุดอยู่ออกมา แต่มักทำให้ผนังรูขุมขนแตกแทน คำตอบสั้น ๆ คือ ถ้าตุ่มเป็นสีผิวและกดแล้วไม่รู้สึกเจ็บ การทายาที่ช่วยเปิดปากรูขุมขนทุกวัน แล้วรออย่างน้อย 6–8 สัปดาห์ก่อนตัดสิน มักได้ผลดีกว่าการบีบ

แต่ไม่ใช่ทุกตุ่มที่เป็นแบบเดียวกัน ตุ่มที่แดงและเจ็บ ตุ่มที่ใหญ่กว่าตุ่มอื่นและค้างอยู่หลายเดือน หรือตุ่มที่ขึ้นเฉพาะใต้ตา ล้วนต้องจัดการต่างกัน บทความนี้จะอธิบายวิธีแยกตุ่ม ระยะเวลาที่ยาทาต้องใช้ และกรณีที่ควรกดสิวที่คลินิก โดย Beautystone Clinic คลินิกผิวหนังย่านฮงแด-ฮับจอง กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ค่ะ

ทำไมสิวอุดตันหัวปิดถึงบีบไม่ออก?

คำตอบโดยตรงคือ เพราะทางออกของสิวถูกปิดไว้ DermNet แหล่งข้อมูลผิวหนังของนิวซีแลนด์อธิบายว่า สิวอุดตันหัวปิดคือสิวหัวขาวที่รูขุมขนถูกอุดจนหมด และสิวอุดตันมักพบที่หน้าผากและคาง ส่วนสิวหัวดำ (Blackhead) มีปากรูเปิดอยู่ ปลายจึงดูเป็นสีดำ ขณะที่สิวหัวขาวมีผิวคลุมด้านบน เมื่อมองจากภายนอกจึงเห็นเพียงตุ่มนูนสีขาวหรือสีผิวเท่านั้น

ลองนึกถึงหลอดยาสีฟันที่ปิดฝาไว้ ถ้าบีบกลางหลอดแรง ๆ ยาสีฟันไม่ได้ออกทางฝา แต่ดันจนหลอดปริด้านข้าง สิวหัวปิดก็คล้ายกัน แรงกดจากนิ้วสองข้างดันขุยไขมันและเซลล์ผิวที่อัดแน่นออกไปด้านข้าง DermNet ระบุว่าการทำให้รูขุมขนบาดเจ็บ เช่น การบีบสิว เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้สิวอุดตันแย่ลง เมื่อสิ่งที่อุดอยู่รั่วออกนอกผนังที่แตก ผิวรอบ ๆ จะอักเสบบวมแดง และกลายเป็นสิวอักเสบที่มีโอกาสทิ้งรอยมากกว่า

ตุ่มแบบไหนปล่อยไว้ได้ แบบไหนควรพบแพทย์

ดูได้จาก 4 อย่าง คือ สี อาการเจ็บ ขนาด และตำแหน่ง

ถ้าตุ่มเป็นสีผิวและไม่รู้สึกเจ็บ ไม่จำเป็นต้องรีบเอาออก ตรงกันข้าม ถ้าตุ่มเริ่มแดง กดแล้วเจ็บ หรือใหญ่ขึ้นและร้อนภายในไม่กี่วัน แปลว่าผนังรูขุมขนน่าจะแตกไปแล้ว การบีบต่อจะยิ่งกระจายการอักเสบ การพบแพทย์จึงเป็นทางที่ช่วยลดรอยได้มากกว่า DermNet เรียกสิวหัวปิดบนใบหน้าที่ใหญ่กว่า 2–3 มม. ว่าสิวอุดตันขนาดใหญ่ (Macrocomedone)

ยาทาต้องใช้กี่สัปดาห์ถึงจะตัดสินได้?

คำตอบโดยตรงคือ อย่างน้อย 6–8 สัปดาห์ และผลยังเพิ่มต่อจนถึงราว 12 สัปดาห์ ยาที่ใช้บ่อยกับสิวหัวปิดคือเรตินอยด์ (Retinoid) ชนิดทา อนุพันธ์วิตามินเอที่ช่วยไม่ให้เซลล์ผิวที่ปากรูขุมขนจับตัวเป็นก้อนอุด สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริกา (AAD) อธิบายว่าเรตินอยด์ชนิดทาช่วยเปิดรูขุมขนและรักษาสิวหัวดำ สิวหัวขาว และต้องใช้เวลาอย่างน้อย 6–8 สัปดาห์กว่าจะเริ่มเห็นสิวลดลง

งานวิจัยที่ติดตามนานกว่านั้นช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น การศึกษาแบบหลายศูนย์ในผู้เข้าร่วม 323 คน ที่ทาอะดาพาลีน (Adapalene) เจล 0.1% หรือเทรทติโนอิน (Tretinoin) เจล 0.025% ทั่วใบหน้าวันละครั้งเป็นเวลา 12 สัปดาห์ พบว่าสิวชนิดไม่อักเสบ ซึ่งนับสิวหัวดำและสิวหัวขาวรวมกัน ลดลงเฉลี่ย 46% และ 33% ตามลำดับ ความแตกต่างเริ่มเห็นตั้งแต่ราวสัปดาห์ที่ 2 และ 4

ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยที่นับสิวหัวดำกับหัวขาวรวมกัน แต่บอกเส้นเวลาได้ชัด ผลยังสะสมต่อจนถึงเดือนที่สาม การหยุดยาในสัปดาห์ที่ 3 จึงเท่ากับทิ้งผลส่วนใหญ่ไป

ผลข้างเคียงและข้อควรระวังในช่วงสัปดาห์แรก

ช่วงสัปดาห์แรก ๆ มักเป็นช่วงที่ยากที่สุด ในการศึกษาเดียวกัน ยาทั้งสองชนิดทำให้เกิดผิวระคายเคืองเล็กน้อยที่ผู้วิจัยเรียกว่า retinoid dermatitis คือผิวแห้ง แดง และลอกเป็นขุย โดยกลุ่มที่ใช้อะดาพาลีนทนต่อยาได้ดีกว่าอย่างชัดเจน

• ทาบาง ๆ ให้ทั่วบริเวณที่สิวขึ้น ไม่ใช่แต้มเฉพาะเม็ด
• ถ้าแสบ ให้ลดจำนวนครั้งที่ทาลงชั่วคราวแทนการหยุดทั้งหมด
• ถ้าผิวตึง ให้ทามอยส์เจอไรเซอร์ก่อน แล้วค่อยทายาทับ
• ไม่ใช้แผ่นผลัดเซลล์หรือผลิตภัณฑ์กรดในคืนเดียวกัน

ผิวแห้งเล็กน้อยที่ค่อย ๆ ดีขึ้นตามสัปดาห์เป็นสิ่งที่คาดไว้ได้ แต่ถ้าแสบร้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ มีน้ำเหลืองซึม หรือบวม ควรหยุดทาและพบแพทย์ก่อนเริ่มใหม่ ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือวางแผนตั้งครรภ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนเลือกใช้เรตินอยด์

เมื่อสิวลดลงแล้ว และกรณีที่ควรกดสิวที่คลินิก

ใต้สิวที่มองเห็น ยังมีสิวอุดตันขนาดเล็กมากที่มองไม่เห็น (Microcomedone) เกิดขึ้นอยู่ตลอด งานวิจัยในผู้มีสิวระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง 54 คน พบว่าค่ามัธยฐานของสิวอุดตันขนาดเล็กบนหน้าผากลดจาก 319 เหลือ 157 จุดหลังรักษา 8 สัปดาห์ และในช่วงคงสภาพ 12 สัปดาห์ต่อมา ผู้เข้าร่วม 49 คนที่ถูกสุ่มแบ่งกลุ่มซึ่งทาอะดาพาลีนทุกวันหรือวันเว้นวันคุมจำนวนไว้ได้ต่ำกว่ากลุ่มที่ทาเจลไม่มีตัวยา หลักง่าย ๆ จึงเป็น เมื่อดีขึ้นให้เว้นระยะการทาให้ห่างขึ้นแทนการหยุด และถ้าตุ่มเริ่มกลับมาให้ทาถี่ขึ้นอีกครั้ง

สำหรับสิวหัวปิดขนาดใหญ่ที่ค้างหลายเดือน การกดสิว (Comedone Extraction) ที่คลินิกควบคู่กับยาอาจช่วยได้ AAD ระบุว่าการกดสิวควรทำโดยแพทย์ที่ชำนาญ เพื่อหลีกเลี่ยงรอยแผลเป็นและการติดเชื้อ รายงานผู้ป่วยรายหนึ่งที่สิวอุดตันขนาดใหญ่ไม่ยุบแม้ระหว่างกินยาไอโซเทรทติโนอิน และหายไปโดยไม่ทิ้งรอยหลังกดสิวที่คลินิกหลายครั้ง สะท้อนว่าการกดสิวเป็นตัวช่วยเสริมการรักษา ไม่ได้มาแทนยา

ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับขนาดและจำนวนตุ่ม ความจำเป็นต้องกดสิว และยาที่ต้องใช้ต่อ* ที่ Beautystone Clinic การตัดสินใจเรื่องกดสิวเริ่มจากดูขนาดและตำแหน่งของตุ่ม ผลิตภัณฑ์ที่ใช้อยู่ และระยะเวลาที่ใช้มาแล้ว ถ้าส่งข้อมูลเหล่านี้มาก่อนนัด จะช่วยให้ประเมินได้เร็วขึ้น

*ราคาเป็นไปตามตารางราคาของคลินิก แพทย์จะแจ้งหลังประเมินผิว

• รูปถ่ายระยะใกล้ของบริเวณที่มีตุ่มในแสงสว่าง
• ชื่อยาหรือผลิตภัณฑ์รักษาสิวที่เคยใช้ และใช้มากี่สัปดาห์
• เคยมีตุ่มแดงหรือเจ็บไหม และเริ่มตั้งแต่เมื่อไร

สรุป: สิวอุดตันหัวปิด ควรบีบหรือควรรอ

• สิวหัวปิดบีบไม่ออกเพราะปากรูถูกปิด และการบีบคือทางลัดที่ทำให้กลายเป็นสิวอักเสบ
• ตุ่มสีผิวที่ไม่รู้สึกเจ็บ ควรใช้ยาทาทุกวันและประเมินหลังอย่างน้อย 6–8 สัปดาห์
• ในงานวิจัย 12 สัปดาห์ สิวอุดตันลดลงเกือบครึ่งด้วยอะดาพาลีน และผลยังเพิ่มต่อจนครบสามเดือน
• ตุ่มแดงหรือเจ็บควรพบแพทย์ ส่วนตุ่มใหญ่ที่ค้างหลายเดือนควรปรึกษาเรื่องการกดสิว

กลับมาที่คำถามแรก สิวอุดตันหัวปิดส่วนใหญ่ไม่ต้องบีบ แต่ต้องให้เวลายาทำงาน ถ้ายังไม่แน่ใจว่าตุ่มของคุณเป็นแบบไหน แอด LINE แล้วส่งรูปถ่ายระยะใกล้พร้อมชื่อยาที่เคยใช้มาให้คุณหมอช่วยดูก่อนได้เลยนะคะ

คำถามที่พบบ่อย

Q. ใช้สครับขัดหน้าแล้วสิวหัวปิดจะหลุดไหมคะ?

A. ส่วนใหญ่ไม่หลุดค่ะ และอาจทำให้แย่ลง DermNet ระบุว่าการล้างหน้าแบบขัดถูแรง ๆ ก็ทำให้รูขุมขนบาดเจ็บได้เหมือนการบีบ การใช้ยาทาที่ช่วยเปิดปากรูขุมขนจึงปลอดภัยกว่าการขัดค่ะ

Q. ตุ่มเล็ก ๆ ใต้ตาเป็นสิวแบบเดียวกันหรือเปล่าคะ?

A. หลายครั้งไม่ใช่ค่ะ ตุ่มแข็งเล็ก ๆ ที่ขึ้นเฉพาะใต้ตามักเป็นสิวข้าวสาร (Milia) หรือไซริงโกมา (Syringoma) ซึ่งยาสิวไม่ช่วย ถ้าทายาหลายสัปดาห์แล้วไม่เปลี่ยน ควรให้แพทย์ตรวจก่อนลองวิธีอื่นค่ะ

Q. ควรเลี่ยงส่วนผสมแบบไหนในเครื่องสำอางคะ?

A. DermNet ระบุว่าโพเมดใส่ผมที่มีน้ำมันมากและสารบางชนิด เช่น ไอโซโพรพิลไมริสเตต (Isopropyl Myristate) มีส่วนทำให้เกิดสิวอุดตัน ถ้าตุ่มเรียงตามแนวไรผม ลองไม่ให้น้ำมันหรือแว็กซ์ใส่ผมโดนหน้าผาก และถ้าเพิ่งเริ่มใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ก่อนสิวขึ้น ลองงดสักระยะค่ะ

Q. กดสิวที่คลินิกครั้งเดียวแล้วจะไม่ขึ้นอีกใช่ไหมคะ?

A. ไม่เสมอไปค่ะ รายงานเรื่องการกดสิวก็ระบุความเสี่ยงว่าอาจเอาออกได้ไม่หมดและสิวกลับมาขึ้นซ้ำ จึงมักใช้ยาทาต่อหลังกดสิวเพื่อลดการเกิดสิวอุดตันใหม่ค่ะ