ดูโอเดิร์มควรแกะตอนไหน — เมื่อบวมขาวต้องรีบแกะเลยไหม?
หลังน้ำเหลืองหยุดไหลและติดครบ 5 วัน คือช่วงเวลาที่ปลอดภัยที่สุดในการแกะดูโอเดิร์มครับ


วียองจิน
ผู้อำนวยการ
ดูโอเดิร์มควรแกะตอนไหน — เมื่อบวมขาวต้องรีบแกะเลยไหม?
ขอสรุปคำตอบตรงๆ ก่อนเลยครับ
ดูโอเดิร์มไม่ควรแกะเพียงเพราะมันบวมขาวขึ้นมา
แต่ควรแกะเมื่อน้ำเหลืองหยุดไหลแล้ว และติดแผ่นไปครบ 5 วัน
นั่นคือช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดครับ
บทความนี้จะอธิบายเหตุผลทั้งหมดให้ฟังนะครับ
ทำไมดูโอเดิร์มกับแผ่นปิดแผลทั่วไปจึงมีเวลาแกะที่ต่างกัน
ดูโอเดิร์มเป็นแผ่นปิดแผลไฮโดรคอลลอยด์
ประเภทแผ่นปิดแผลไฮโดรคอลลอยด์ครับ
มันดูดซับน้ำเหลืองที่ไหลออกจากแผล
และช่วยให้ผิวฟื้นฟูตัวเองในสภาพแวดล้อมที่ชุ่มชื้น
ลองนึกภาพว่ามันเป็นแผ่นช่วยการการฟื้นฟูผิวครับ
ต่างจากแผ่นปิดแผลทั่วไปตรงที่ดูโอเดิร์มจะบวมขาวขึ้นเมื่อดูดซับน้ำเหลือง
สภาพนั้นไม่ได้หมายความว่า "เสร็จแล้ว"
แต่หมายความว่า "กำลังทำงานอยู่" ต่างหากครับ
หลายคนเข้าใจผิดในจุดนี้
ถ้าแกะออกทันทีที่บวม จะเสียผลไปเปล่าๆ ครับ
กลไกที่ทำให้ 5 วันเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการแกะดูโอเดิร์ม
ดูโอเดิร์มควรแกะออกเมื่อน้ำเหลืองหยุดไหลสนิทแล้ว
และติดแผ่นไว้ครบ 5 วัน
จึงจะเป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุด
สำหรับการฟื้นฟูแผลครับ
เดือนที่แล้วมีผู้ป่วยมาปรึกษาหลังจากกำจัดไฝที่คลินิกอื่นครับ
พอวันที่ 3 หลังทำ เห็นดูโอเดิร์มบวมขาวก็เลยแกะออก
แล้วเปลี่ยนอันใหม่ แต่พออีก 2 วันก็แกะอีก
ทำแบบนี้ซ้ำๆ จนสุดท้ายบริเวณที่มีสะเก็ดแผลยุบเป็นรอยบุ๋ม
จึงมาขอคำปรึกษาครับ
พูดตรงๆ เลย ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การทำหัตถการ
แต่อยู่ที่รอบการเปลี่ยนแผ่นปิดแผลต่างหากครับ
การหายของแผลโดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 3 ระยะครับ
ระยะอักเสบ (วันที่ 0–3), ระยะเพิ่มจำนวนเซลล์ (วันที่ 3–10),
และระยะปรับโครงสร้างใหม่ (หลังวันที่ 10)
ช่วงที่น้ำเหลืองไหลมากที่สุดคือ 48–72 ชั่วโมงหลังติดแผ่น
ถ้าแกะดูโอเดิร์มบ่อยในช่วงนี้
เซลล์เยื่อบุผิวที่เพิ่งเริ่มงอกขึ้นมาจะถูกดึงออกมาพร้อมกับแผ่นด้วยครับ
แต่มีสิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่ต้องรู้ครับ
ตัวเลข 5 วันนี้ไม่ใช่ตัวเลขสุ่มขึ้นมา
แต่เป็นช่วงที่กระบวนการสร้างเยื่อบุผิวใหม่ (epithelialization)
เสร็จสมบูรณ์อย่างมั่นคงครับ
โดยทั่วไปแผลผิวเผินที่มีขนาดไม่เกิน 2–3 มม.
จะมีเยื่อบุผิวปิดคลุมภายใน 5–7 วัน
ดังนั้นเมื่อน้ำเหลืองหยุดไหลและผ่านไปครบ 5 วัน
เมื่อเงื่อนไขทั้งสองนี้ครบพร้อมกัน
นั่นคือเวลาที่ปลอดภัยที่สุดในการแกะครับ
ที่บวมขาวขึ้นมาหมายความว่าการดูดซับกำลังทำงานได้ดีครับ
ถ้าน้ำเหลืองยังไม่ซึมออกมาที่ขอบแผ่น
ทิ้งไว้จนครบ 5 วันได้เลยครับ
การแกะบ่อยโดยไม่จำเป็นนั่นแหละที่ทำให้เกิดรอยแผลเป็นครับ
คู่มือแกะดูโอเดิร์มตามสถานการณ์ต่างๆ
แต่ละเคสอาจแตกต่างกันออกไปครับ
แต่โดยทั่วไปผมจะแนะนำแบบนี้ครับ
อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ไม่ได้ดีเสมอไปครับ
การติดดูโอเดิร์มนานเกินไป
อาจทำให้ผิวบริเวณรอบแผลบวมมากเกินไป (maceration)
และกลายเป็นผิวที่เปราะบางแทนได้ครับ
แต่ถ้าดูแลอย่างเหมาะสมในช่วงประมาณ 5 วัน
ส่วนใหญ่จะฟื้นตัวได้อย่างเรียบร้อยครับ
คำถามที่พบบ่อยที่สุด 3 ข้อในห้องตรวจ
Q1. ต้องเปลี่ยนดูโอเดิร์มทุกครั้งที่อาบน้ำไหมครับ?
A. ไม่จำเป็นครับ
ดูโอเดิร์มมีคุณสมบัติกันน้ำ
ดังนั้นการอาบน้ำสั้นๆ สามารถปล่อยทิ้งไว้ได้เลยครับ
เปลี่ยนอันใหม่เฉพาะเมื่อน้ำซึมเข้ามาที่ขอบและแผ่นเริ่มหลุดออกเท่านั้นครับ
Q2. มีสถานการณ์ที่ต้องแกะก่อน 5 วันไหมครับ?
A. มีครับ
ถ้าน้ำเหลืองซึมออกมานอกแผ่น
หรือผิวบริเวณรอบๆ เกิดอาการคันหรือมีผื่นแดงขึ้น
ในกรณีนั้นควรแกะออกทันทีครับ
แม้จะพบได้น้อย แต่บางคนอาจเกิดผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสไฮโดรคอลลอยด์ได้
ประมาณ 2–3 คนต่อทุก 100 คนครับ
Q3. แกะออกมาแล้วยังมีสะเก็ดเหลืออยู่ต้องทำอย่างไรครับ?
A. อย่าดึงออกโดยเด็ดขาดครับ
ถ้าแกะในวันที่ 5 แล้วยังมีสะเก็ดบางๆ เหมือนแผ่นฟิล์มเหลืออยู่
ควรรอให้มันหลุดออกเองตามธรรมชาติครับ
จากนี้ไปสิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันแสงแดดครับ
การเกิดรอยสีเข้ม (hyperpigmentation) ส่วนใหญ่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่แกะ
แต่ขึ้นอยู่กับการดูแลป้องกันแสง UV ใน 2–4 สัปดาห์หลังจากนั้นครับ
บทความหน้าจะพูดถึงเรื่องนี้ให้ลึกขึ้นนะครับ นี่คือหมอวียองจินครับ









