แกะ DuoDERM ตอนไหนดี ดูสัญญาณบนแผลตัวเอง ไม่ใช่แค่นับวัน

สิ่งที่คุณจะได้จากบทความนี้

  · แผ่นพองเป็นสีขาวคือแผ่นกำลังดูดซับน้ำเหลือง ไม่ใช่สัญญาณให้แกะออก
  · ตราบใดที่ยังมีน้ำเหลือง ให้ปล่อยแผ่นไว้ก่อน แล้วค่อยแกะเมื่อน้ำเหลืองหยุดและผ่านไปราว 5 วัน
  · น้ำเหลืองซึมนอกขอบแผ่น คัน แดง หรือปวดมากขึ้น คือสัญญาณที่ควรแกะก่อนกำหนดและปรึกษาแพทย์
  · รอยดำส่วนใหญ่ตัดสินกันในช่วง 2 ถึง 4 สัปดาห์หลังแกะแผ่น ไม่ใช่ตอนที่ยังแปะอยู่

แผ่น DuoDERM ที่แปะไว้หลังจี้ไฝหรือสกัดสิว พอผ่านไปวันเดียวก็พองเป็นสีขาวขุ่น หลายคนเห็นแล้วรีบลอกออกทันที เพราะคิดว่าแผ่นเสียแล้วหรือแผลกำลังมีปัญหา จริง ๆ แล้วสิ่งที่บอกว่าถึงเวลาแกะหรือยัง ไม่ใช่สีของแผ่น และไม่ใช่จำนวนวันบนปฏิทินเพียงอย่างเดียว แต่คือสภาพของแผลที่อยู่ใต้แผ่นต่างหาก

บทความนี้ Beautystone Clinic จะพาคุณอ่านแผลของตัวเองออกเป็น 3 กลุ่มสัญญาณ คือกลุ่มที่ยังควรปล่อยแผ่นไว้ กลุ่มที่ควรเปลี่ยนแผ่นใหม่ และกลุ่มที่ควรแกะออกแล้วให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญประเมินทันที เมื่อแยกสามกลุ่มนี้ออกจากกันได้ คำถามว่าแกะตอนไหนดีจะตอบตัวเองได้โดยไม่ต้องเดาค่ะ

แผลหลังจี้ไฝหรือสกัดสิว ตอนนี้อยู่ระยะไหนแล้ว

ตอบสั้น ๆ ก่อนว่าให้ดูน้ำเหลืองเป็นหลัก ตราบใดที่ยังมีน้ำเหลืองซึมอยู่ แผลยังอยู่ในช่วงที่ต้องการสภาพแวดล้อมชุ่มชื้น การลอกแผ่นออกในจังหวะนั้นก็เหมือนรื้อหลังคาออกกลางฝน

DuoDERM เป็นแผ่นปิดแผลกลุ่มไฮโดรคอลลอยด์ (Hydrocolloid Dressing) ที่ดูดซับน้ำเหลืองเข้าไปเก็บไว้ในเนื้อแผ่น แล้วเปลี่ยนสภาพเป็นเจลสีขาวขุ่น สีขาวที่เห็นจึงไม่ใช่คราบสกปรกและไม่ใช่หนอง แต่เป็นร่องรอยว่าแผ่นกำลังทำหน้าที่ของมันอยู่ ยิ่งพองเร็วในสองสามวันแรกก็ยิ่งแปลว่าแผลกำลังปล่อยน้ำเหลืองออกมามาก ซึ่งเป็นเรื่องปกติของช่วงต้น

การสมานแผลเดินเป็นสามช่วง คือช่วงอักเสบสามวันแรก ช่วงสร้างเนื้อเยื่อใหม่ราววันที่สามถึงสิบ และช่วงปรับโครงสร้างผิวหลังจากนั้น น้ำเหลืองมักออกมากที่สุดในชั่วโมงที่ 48 ถึง 72 สองวันแรกจึงเป็นช่วงที่แผ่นพองเร็วที่สุด และเป็นช่วงที่คนส่วนใหญ่เผลอแกะเร็วเกินไป

• วันที่ 1 ถึง 2 แผ่นพองขาวเร็ว มีน้ำเหลืองชัดเจน เป็นระยะที่ต้องการแผ่นมากที่สุด
• วันที่ 3 ถึง 4 แผ่นพองช้าลง น้ำเหลืองเริ่มน้อย ผิวใหม่กำลังไล่ปิดแผล
• วันที่ 5 เป็นต้นไป ไม่มีน้ำเหลืองแล้ว แผ่นแทบไม่เปลี่ยนสี เป็นจังหวะที่พิจารณาแกะได้

แผลตื้นไม่เกิน 2 ถึง 3 มิลลิเมตร มักถูกปกคลุมด้วยผิวใหม่ในวันที่ 5 ถึง 7 ตัวเลข 5 วันจึงเป็นจุดที่สองเงื่อนไขมาบรรจบกันพอดี คือน้ำเหลืองหยุดและผิวใหม่เริ่มเสถียร ทั้งนี้ระยะเวลาจริงอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

3 สัญญาณที่บอกว่ายังไม่ถึงเวลาแกะ

กลุ่มแรกคือกลุ่มที่ควรปล่อยแผ่นไว้ต่อ ไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม หลายคนเสียโอกาสตรงนี้เพราะเข้าใจว่าต้องเปลี่ยนแผ่นทุกวันถึงจะสะอาด ทั้งที่การรบกวนแผลบ่อย ๆ ในช่วงที่เซลล์ผิวใหม่เพิ่งเริ่มงอก คือสาเหตุที่พบบ่อยของรอยที่ไม่ควรเกิด

• แผ่นพองเป็นสีขาวขุ่นอยู่กลางแผ่น แต่ขอบยังแนบสนิทและไม่มีน้ำซึมออกมานอกขอบ
• ไม่รู้สึกคัน ไม่แสบ ไม่ปวดตุบ ๆ ผิวรอบแผ่นสีปกติเหมือนผิวข้างเคียง
• ยังไม่ถึงวันที่ 5 และเมื่อกดเบา ๆ รอบแผ่นแล้วไม่มีของเหลวไหลออกมาที่ขอบ

หลักการปรับรอบเปลี่ยนแผ่นก็ใช้ตรรกะเดียวกับที่เราปรับรอบนัดในห้องตรวจ คือถ้าอาการดีขึ้นก็ยืดระยะออกไป ถ้าแย่ลงค่อยขยับให้ถี่ขึ้น แปลเป็นภาษาของแผลก็คือ น้ำเหลืองน้อยลงเรื่อย ๆ ให้ยืดเวลาแปะออกไปจนครบเกณฑ์ แต่ถ้าน้ำเหลืองกลับมามากขึ้นหรือขอบแผ่นเริ่มเปียก ก็เปลี่ยนแผ่นเร็วขึ้นได้

ดร.คิม แดเนียล ฮาวอน (แพทย์อาวุโส) มักอธิบายกับคนไข้ว่าแผ่นที่พองขาวโดยไม่มีอาการอื่นร่วมด้วย ถือเป็นปฏิกิริยาปกติที่ดูอาการต่อได้ แต่ถ้าเริ่มมีของเหลวซึมออกนอกขอบเมื่อไหร่ ให้ถือว่าแผ่นนั้นหมดหน้าที่แล้วและควรเปลี่ยนใหม่ ไม่ต้องรอให้ครบวัน

สรุปกลุ่มแรกคือ พองขาวได้ แต่ขอบต้องแห้งและไม่มีอาการ ถ้าครบสองข้อนี้ ปล่อยไว้จนถึงวันที่ 5 มักดีกว่าเปลี่ยนแผ่นทุกวัน

สัญญาณที่ควรแกะก่อนกำหนดและควรให้แพทย์ดู

กลุ่มที่สองต่างออกไป เพราะเป็นสัญญาณว่าแผ่นกับผิวเริ่มไม่เข้ากัน หรือแผลกำลังอักเสบมากกว่าที่ควร กลุ่มนี้ไม่ต้องรอให้ครบ 5 วัน ให้แกะออกก่อนแล้วประเมินใหม่

สิ่งที่เห็น	ปฏิกิริยาปกติ ดูอาการต่อได้	ควรแกะออกและปรึกษาแพทย์ทันที
ของเหลว	อยู่ในเนื้อแผ่น ขอบยังแห้ง	ซึมออกนอกขอบจนเปียกเลอะ
สีผิวรอบแผ่น	สีเดียวกับผิวข้างเคียง	แดงเป็นวง มีผื่นหรือตุ่มคัน
ความรู้สึก	ตึงเล็กน้อยแล้วค่อย ๆ ดีขึ้น	แสบหรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ พร้อมความร้อน
ผิวใต้ขอบแผ่น	เรียบปกติ	ขาวเปื่อยยุ่ยจากความชื้นสะสม

อาการคันและผื่นรอบแผ่นเป็นกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโอกาสเป็นการแพ้กาวหรือส่วนประกอบของแผ่นไฮโดรคอลลอยด์ ซึ่งพบได้ประมาณ 2 ถึง 3 คนในทุก 100 คน หากเข้าข่ายนี้ ควรรีบแกะแผ่นออกและปรึกษาแพทย์ทันที ไม่ควรฝืนแปะต่อเพียงเพราะยังไม่ครบ 5 วัน

อีกด้านที่คนมองข้ามคือการแปะทิ้งไว้นานโดยไม่เปลี่ยนเลย ความชื้นสะสมจะทำให้ผิวรอบแผลเปื่อยยุ่ย (Maceration) จนบางลงและไวต่อการเสียดสี เร็วเกินไปกับนานเกินไปจึงจบที่ผลเดียวกันคือแผลหายช้าลง

ถ้าแกะก่อนกำหนดเพราะสัญญาณเหล่านี้ ไม่ต้องเสียดายค่ะ ให้ทำความสะอาดเบา ๆ แล้วให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญประเมินทันทีว่าควรเปลี่ยนวิธีปิดแผลหรือพักผิวไว้ก่อน

ระหว่างที่ยังแปะอยู่ อาบน้ำและใช้ชีวิตได้แค่ไหน

คำถามที่เจอบ่อยที่สุดคือเรื่องอาบน้ำ คำตอบคือไม่ต้องเปลี่ยนแผ่นทุกครั้งที่อาบน้ำค่ะ DuoDERM กันน้ำได้ในระดับหนึ่ง การอาบน้ำสั้น ๆ ตามปกติจึงยังปล่อยแผ่นเดิมไว้ได้ สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการแช่น้ำนาน ๆ และการเอาฝักบัวจ่อตรงแผ่นแรง ๆ

แผ่นที่ควรเปลี่ยนใหม่ไม่ได้ดูที่จำนวนวัน แต่ดูที่สภาพการยึดเกาะ ถ้าแผ่นยังแนบดีก็ยังไม่ต้องเปลี่ยน แม้จะพองขาวไปแล้วก็ตาม

• ขอบแผ่นเริ่มลอกหลุดหรือม้วนขึ้น จนฝุ่นและน้ำเข้าถึงแผลได้
• มีน้ำซึมเข้าจนกาวไม่ติดแน่นเหมือนเดิม หลังอาบน้ำหรือเหงื่อออกมาก
• เนื้อแผ่นเปื่อยยุ่ยจนไม่สามารถปิดแผลได้สนิทอีกต่อไป

เรื่องออกกำลังกายให้คิดเป็นแรงเสียดสีและเหงื่อ ไม่ใช่ห้ามขยับ กิจกรรมเบา ๆ มักไม่รบกวนแผ่น แต่กีฬาที่เสียดสีตรงแผลหรือเหงื่อออกจนขอบเปียก จะทำให้ต้องเปลี่ยนแผ่นเร็วขึ้น

อีกคำถามที่เจอบ่อยคือ ถ้าเปลี่ยนแผ่นกลางทาง ต้องเริ่มนับ 5 วันใหม่ไหม คำตอบคือไม่ต้องค่ะ วันที่นับคือวันที่เกิดแผล ไม่ใช่วันที่แปะแผ่นล่าสุด การเปลี่ยนแผ่นเป็นเพียงการต่อสภาพแวดล้อมชุ่มชื้นไม่ให้ขาดตอน ไม่ได้ทำให้แผลย้อนกลับไปเริ่มใหม่

หลังแกะแล้ว ช่วง 2 ถึง 4 สัปดาห์คือช่วงที่ตัดสินรอยดำ

แกะแผ่นออกแล้วยังมีสะเก็ดบาง ๆ เหลืออยู่ถือเป็นเรื่องปกติ ข้อห้ามเดียวในช่วงนี้คืออย่าลอกสะเก็ดเอง ควรปล่อยให้หลุดไปตามธรรมชาติ เพราะการเร่งลอกก่อนเวลาคือทางลัดที่ตรงที่สุดไปสู่รอยแผลเป็น

จุดที่หลายคนไม่ทันคิดคือ รอยดำหลังแผลส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกกำหนดตอนที่ยังแปะแผ่นอยู่ แต่ถูกกำหนดในช่วง 2 ถึง 4 สัปดาห์หลังจากนั้น ผิวใหม่ที่เพิ่งปิดแผลยังบางและไวต่อแดดมาก การทากันแดดทุกวันในช่วงนี้จึงสำคัญกว่าการเถียงกันว่าจะแกะวันที่ 4 หรือวันที่ 5

ให้คิดเป็นชุดเดียวกันสามอย่าง คือกันแดด ความชุ่มชื้น และการไม่แคะแกะเกา ส่วนเรื่องที่ค่อยพิจารณาทีหลังได้ (เช่น รอยที่ยังค้างหลังผ่านไปหลายสัปดาห์) ไว้คุยกับแพทย์ตอนแผลปิดสนิทก็ยังทัน

ในห้องตรวจ เราถือว่าการดูแลหลังหัตถการเป็นส่วนหนึ่งของหัตถการค่ะ เวลาจี้ไฝหรือสกัดสิว จึงบอกตั้งแต่ต้นว่าแผลของคุณควรอยู่กับแผ่นกี่วัน สัญญาณแบบไหนดูต่อได้ และแบบไหนควรกลับมาให้ดู

สรุปคือ แผ่นพองขาวไม่ใช่สัญญาณให้แกะ ให้ดูที่น้ำเหลืองและอาการรอบแผลเป็นหลัก แล้วแกะเมื่อน้ำเหลืองหยุดและผ่านไปราว 5 วัน ส่วนอาการคัน แดง หรือปวดมากขึ้น คือสัญญาณที่ควรแกะก่อนกำหนดและปรึกษาแพทย์ทันที ทั้งนี้ผลลัพธ์และระยะเวลาที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินก่อนตัดสินใจ

ถ้าไม่แน่ใจว่าแผลของตัวเองอยู่ระยะไหนและควรแกะแผ่นตอนไหน เล่าว่าแผ่นพองแค่ไหนและผ่านมากี่วันแล้วมาทาง LINE ให้ทีมแพทย์ที่ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล ช่วยดูก่อนได้ค่ะ สอบถามได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

คำถามที่พบบ่อย

จี้ไฝมาแล้วต้องแปะ DuoDERM ต่อเนื่องกี่วันถึงจะพอ

ให้นับจากน้ำเหลืองมากกว่านับจากวันที่ทำค่ะ โดยทั่วไปราว 5 วัน เพราะเป็นช่วงที่ผิวใหม่ของแผลตื้นเริ่มปิดได้เสถียร ถ้าน้ำเหลืองหยุดเร็วกว่านั้นและแผลแห้งสนิทก็ไม่ต้องฝืนแปะต่อ แต่ถ้าครบ 5 วันแล้วยังซึมอยู่ ควรให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญประเมินค่ะ

ควรเปลี่ยนแผ่นบ่อยแค่ไหน ถึงจะไม่รบกวนแผล

เปลี่ยนเมื่อแผ่นหมดหน้าที่ ไม่ใช่เปลี่ยนตามตารางค่ะ เกณฑ์คือขอบเริ่มลอกหลุด น้ำซึมเข้าจนกาวไม่อยู่ หรือเนื้อแผ่นเปื่อยจนปิดไม่สนิท การเปลี่ยนทุกวันทั้งที่แผ่นยังแนบดี กลับเพิ่มโอกาสที่ผิวใหม่จะหลุดติดไปกับแผ่นค่ะ

แผ่นพองขาวเร็วมากตั้งแต่วันแรก ผิดปกติหรือเปล่า

ส่วนใหญ่ไม่ผิดปกติค่ะ น้ำเหลืองออกมากที่สุดใน 48 ถึง 72 ชั่วโมงแรก แผ่นจึงพองเร็วในช่วงนี้เป็นธรรมดา ให้ดูที่ขอบแทน ถ้าขอบยังแห้งก็ปล่อยไว้ได้ แต่ถ้าซึมออกนอกขอบจนเปียก ควรเปลี่ยนแผ่นทันที

แกะแล้วเห็นรอยแดงจาง ๆ ต้องรีบทำเลเซอร์เลยไหม

ยังไม่ต้องรีบตัดสินค่ะ รอยแดงหลังแผลเพิ่งปิดมักจางลงได้เองเมื่อเวลาผ่านไป สิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดช่วงนี้คือกันแดดสม่ำเสมอและความชุ่มชื้น ถ้าผ่านไปหลายสัปดาห์แล้วรอยยังเข้มขึ้น ค่อยปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะตรงจุดกว่า