หน้าบวมตอนเช้าเกิดจากอะไร? แยกบวมปกติกับบวมที่ควรพบแพทย์

สิ่งที่คุณจะได้จากบทความนี้

  · เมื่อนอนราบ ระดับใบหน้าจะใกล้เคียงระดับหัวใจ ของเหลวจึงค้างบริเวณใบหน้ามากขึ้น
  · หนุนศีรษะให้สูงเล็กน้อยแล้วนอนหงาย มีโอกาสช่วยให้อาการบวมตอนเช้าเบาลง
  · อาหารเค็มและการดื่มน้ำมากก่อนนอน รวมถึงความร้อนแรง ทำให้บวมชัดขึ้นได้
  · บวมข้างเดียวอย่างรวดเร็วพร้อมอาการปวด มีไข้ หรือผ่านสองสัปดาห์แล้วไม่เปลี่ยน ควรพบแพทย์

ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกว่าหน้าบวมกว่าเมื่อคืน คำถามแรกมักเป็นว่านี่คือเรื่องปกติหรือเปล่าค่ะ ขอตอบสั้น ๆ ก่อนว่า อาการบวมที่เห็นชัดที่สุดในตอนเช้าส่วนใหญ่เป็นผลจากตำแหน่งของร่างกายขณะนอน ไม่ใช่สัญญาณว่ามีอะไรผิดปกติ

แต่ก็มีบวมบางลักษณะที่ไม่ควรรอดูเอง ดังนั้นบทความนี้จะแยกสองเรื่องออกจากกัน คือกลไกที่ทำให้บวมตอนเช้าและสิ่งที่ช่วยได้ กับสัญญาณที่ควรกลับไปหาแพทย์ ทั้งนี้ผลลัพธ์และความเร็วในการยุบบวมแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

ทำไมหน้าถึงบวมที่สุดตอนตื่นนอน

อาการบวม หรือภาวะบวมน้ำ (Edema) เกิดจากการที่มีของเหลวคั่งอยู่ตามช่องว่างระหว่างเนื้อเยื่อ เมื่อเรายืนตรง แรงโน้มถ่วงจะช่วยให้ของเหลวไหลลงด้านล่าง แต่พอนอนราบ ระดับของศีรษะและใบหน้าจะใกล้เคียงกับระดับหัวใจ ทำให้ของเหลวค้างอยู่บริเวณใบหน้ามากขึ้น

นี่จึงเป็นเหตุผลที่หลายคนรู้สึกว่าใบหน้าบวมที่สุดในตอนเช้าหลังตื่นนอน และค่อย ๆ ดูดีขึ้นเมื่อลุกขึ้นเดินไปสักพัก สิ่งนี้ไม่ใช่สัญญาณว่าร่างกายผิดปกติ แต่เป็นเพียงผลจากการที่ของเหลวย้ายที่ไปชั่วคราวเท่านั้นค่ะ

ในกรณีที่เพิ่งทำหัตถการมา กลไกเดียวกันนี้จะเห็นชัดขึ้นอีก เพราะบริเวณที่ทำหัตถการจะมีของเหลวมารวมตัวชั่วคราวในระหว่างที่ร่างกายกำลังฟื้นตัวอยู่แล้ว

เมื่อเข้าใจตรงนี้ วิธีจัดการก็ตรงไปตรงมา คือปรับระดับเพื่อให้ของเหลวคั่งบริเวณใบหน้าน้อยลง ซึ่งมีโอกาสช่วยลดอาการบวมในตอนเช้าได้ในระดับหนึ่ง

หนุนศีรษะให้สูงช่วยได้จริงไหม แล้วควรสูงแค่ไหน

วิธีที่ง่ายและช่วยได้มากที่สุดวิธีหนึ่ง คือการหนุนศีรษะให้สูงขึ้นเล็กน้อยขณะนอน การเพิ่มหมอนอีกใบ หรือปรับพนักพิงให้ยกช่วงลำตัวส่วนบนขึ้นเอียงเล็กน้อย จะช่วยให้ของเหลวไหลมาคั่งบริเวณใบหน้าน้อยลง อาการบวมในตอนเช้าจึงมักเบาลงกว่าการนอนราบ

จุดที่ต้องระวังคืออย่าหนุนสูงจนคอพับ เพราะจะทำให้รู้สึกอึดอัดและนอนไม่สบายแทน ควรยกให้เอียงพอดีในระดับที่คอกับหลังยังต่อกันอย่างเป็นธรรมชาติ ให้ศีรษะอยู่สูงกว่าระดับหัวใจนิดหน่อยก็เพียงพอแล้วค่ะ

โดยทั่วไป การหนุนศีรษะให้สูงถือเป็นแนวทางพื้นฐานในการดูแลอาการบวมช่วงพักฟื้นของหัตถการที่เกี่ยวกับใบหน้าหลายชนิด แต่ท่าที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันไปตามชนิดของหัตถการและแต่ละบุคคล จึงควรทำตามคำแนะนำของสถานที่ที่คุณเข้ารับบริการควบคู่ไปด้วย

อีกเรื่องที่ถามกันบ่อยคือควรหนุนสูงแบบนี้นานกี่คืน โดยทั่วไปจะทำในช่วงที่ยังรู้สึกบวมอยู่ แล้วค่อย ๆ กลับไปนอนตามปกติเมื่ออาการเริ่มเบาลง ไม่มีตัวเลขตายตัวสำหรับทุกคน เพราะขึ้นอยู่กับชนิดของหัตถการและการฟื้นตัวของแต่ละบุคคลค่ะ

สิ่งที่ทำให้เช้าวันถัดไปบวมชัดขึ้น

นอกจากท่านอนแล้ว พฤติกรรมในคืนก่อนหน้าก็มีผลมากกว่าที่คิด ลองดูตามตารางนี้ค่ะ

ท่าหรือพฤติกรรม	คำแนะนำ	เหตุผล
หนุนศีรษะสูงแล้วนอนหงาย	ควรทำ	ของเหลวคั่งบริเวณใบหน้าน้อยลง
นอนกดทับบริเวณที่ทำหัตถการ	ควรเลี่ยง	แรงกดอาจเพิ่มอาการบวมและการระคายเคือง
ดื่มน้ำหรือกินเค็มมากก่อนนอน	ควรเลี่ยง	การคั่งของเหลวอาจทำให้บวมมากขึ้น
โดนความร้อนแรงก่อนนอน	ควรเลี่ยง	เลือดไหลเวียนมากขึ้นอาจทำให้บวมชัดขึ้น

สองข้อที่คนมองข้ามบ่อยที่สุดคืออาหารรสเค็มมื้อดึก และการดื่มน้ำปริมาณมากก่อนเข้านอน ทั้งสองอย่างเกี่ยวกับการคั่งของเหลวโดยตรง จึงเห็นผลในเช้าวันถัดไปได้ชัดค่ะ

ส่วนการนอนตะแคงนั้น หากไม่ได้กดทับบริเวณที่ทำหัตถการโดยตรง ก็มักทำได้ในหลายกรณี แต่ถ้าบริเวณที่ทำอยู่เพียงข้างเดียว ควรเลี่ยงการนอนตะแคงกดทับข้างนั้น

บวมแบบไหนรอได้ และแบบไหนควรพบแพทย์

อาการบวม รอยแดง หรือความรู้สึกตึงเล็กน้อย ถือเป็นปฏิกิริยาที่พบได้ในกระบวนการฟื้นตัวตามธรรมชาติ ซึ่งมักค่อย ๆ ทุเลาลงได้เองภายในไม่กี่วันถึงหนึ่งสัปดาห์ ลักษณะแบบนี้คือกลุ่มที่รอดูแนวโน้มได้

ส่วนสัญญาณต่อไปนี้เป็นคนละกลุ่มกัน และไม่ควรรอดูเองค่ะ

• บวมขึ้นอย่างรวดเร็วเฉพาะข้างเดียวและมีอาการปวดร่วมด้วย
• บวมพร้อมกับมีความรู้สึกร้อน ผิวแดง หรือมีไข้สูง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ
• เมื่อเวลาผ่านไปกลับไม่ยุบลง แต่ค่อย ๆ รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
• ผ่านไปสองสัปดาห์แล้วอาการบวมยังแทบไม่เปลี่ยนแปลง

ข้อแตกต่างที่ใช้แยกได้ง่ายที่สุดคือทิศทางของอาการ บวมที่อยู่ในกระบวนการฟื้นตัวจะค่อย ๆ เบาลงเมื่อเวลาผ่านไป ส่วนกลุ่มที่ควรพบแพทย์มักจะไม่เบาลง หรือเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ พร้อมอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปวดหรือมีไข้

หากเห็นสัญญาณเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์ที่ทำหัตถการให้คุณเพื่อความปลอดภัย ความเร็วในการยุบบวมขึ้นอยู่กับชนิดของหัตถการ บริเวณ และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล จึงควรดูจากแนวโน้มการฟื้นตัวของตัวเองเป็นหลัก มากกว่าเปรียบเทียบกับคนข้าง ๆ

ถ้าเพิ่งทำหัตถการมา ดูแลอย่างไรและปรึกษาที่ไหน

ในช่วงพักฟื้น สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงมีอยู่ไม่กี่อย่าง แต่ควรเลี่ยงให้ครบ ได้แก่ การนวดคลึงหรือกดบริเวณที่ทำหัตถการแรง ๆ การสัมผัสความร้อนสูง เช่น ซาวน่าหรืออาบน้ำร้อนจัด รวมถึงการออกกำลังกายหนักที่ทำให้เลือดสูบฉีดมาก เพราะอาจกระตุ้นให้อาการบวมชัดขึ้นได้

หากต้องการทำความสะอาดผิว ควรใช้วิธีที่อ่อนโยน หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ขัดผิวที่มีเนื้อหยาบในช่วงแรก และควรทำตามคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่ดูแลคุณเป็นหลัก เพราะข้อควรระวังของแต่ละหัตถการไม่เหมือนกัน

สรุปเป็นลำดับสั้น ๆ สำหรับคืนแรก คือหนุนศีรษะให้สูงเล็กน้อยแล้วนอนหงาย ไม่กดทับบริเวณที่ทำ ลดอาหารเค็มและการดื่มน้ำมากก่อนนอน แล้วดูแนวโน้มในเช้าวันถัดไป

ทั้งนี้ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น หากคุณกำลังกังวลเรื่องอาการบวมหรือการดูแลตัวเองหลังทำหัตถการ ที่ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล สามารถแอด LINE เข้ามาปรึกษาคุณหมอได้ค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

หน้าบวมตอนเช้าโดยที่ไม่ได้ทำหัตถการ ควรทำอย่างไร

ลองหนุนศีรษะให้สูงขึ้นเล็กน้อยแล้วนอนหงาย และลดอาหารรสเค็มกับการดื่มน้ำปริมาณมากก่อนนอนดูค่ะ เพราะทั้งสองอย่างเกี่ยวกับการคั่งของเหลวโดยตรง แต่ถ้าอาการไม่ยุบลงเลยหรือค่อย ๆ รุนแรงขึ้น ควรปรึกษาแพทย์

อาการบวมมักยุบภายในกี่วัน

อาการบวม รอยแดง หรือความรู้สึกตึงเล็กน้อยมักค่อย ๆ ทุเลาลงได้เองภายในไม่กี่วันถึงหนึ่งสัปดาห์ค่ะ แต่ความเร็วขึ้นอยู่กับชนิดของหัตถการ บริเวณ และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล จึงควรดูจากแนวโน้มของตัวเองเป็นหลัก

ประคบร้อนหรืออาบน้ำอุ่นจัดช่วยให้ยุบบวมเร็วขึ้นไหม

ในช่วงนี้ควรเลี่ยงการสัมผัสความร้อนสูง เช่น ซาวน่าหรืออาบน้ำร้อนจัด รวมถึงการออกกำลังกายหนัก เพราะเลือดไหลเวียนมากขึ้นอาจทำให้อาการบวมชัดขึ้นแทนค่ะ

บวมข้างเดียวถือว่าปกติไหม

ถ้าบวมขึ้นอย่างรวดเร็วเฉพาะข้างเดียวและมีอาการปวดร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์ที่ทำหัตถการให้คุณ ไม่ควรรอดูเองค่ะ และระหว่างนั้นควรเลี่ยงการนอนตะแคงกดทับข้างที่บวมด้วย