ยาชาแบบทาก่อนทำเลเซอร์ คลินิกทาให้หรือต้องทาเอง? ทานานแค่ไหน

ก่อนทำหัตถการ ไม่จำเป็นต้องหาซื้อยาชาแบบทามาทาเองจากบ้าน ถ้าคลินิกไม่ได้บอกให้ทำ ชนิดของยา บริเวณที่ทา และเวลาที่ทิ้งไว้ ควรเป็นสิ่งที่แพทย์ผู้ทำหัตถการกำหนดจากหัตถการนั้นจริง ๆ

ยาชาแบบทาช่วยให้ผิวชั้นตื้นรับรู้ความเจ็บน้อยลง แต่ไม่ได้ออกฤทธิ์ทันทีที่ทา ต้องทิ้งไว้ให้ซึมก่อน และเวลาที่ต้องรอก็ต่างกันตามสูตรของยา

ตั๋วไปโซลจองแล้ว นัดเลเซอร์อยู่วันที่สองของทริป แล้วคำถามก็ผุดขึ้นมา ต้องหาซื้อครีมชามาทาก่อนไหม ทากี่นาที ทาผิดวิธีจะอันตรายหรือเปล่า

บทความนี้หมอจะตอบตามลำดับที่ใช้ตัดสินใจจริงในห้องตรวจ ตั้งแต่ความเจ็บมาจากผิวชั้นไหน ไปจนถึงการวางแผนในทริปสั้น ๆ ค่ะ

ต้องทายาชาก่อนทำเลเซอร์ไหม? ดูจากว่าความเจ็บอยู่ผิวชั้นไหน

ต้องใช้หรือไม่ ขึ้นกับว่าหัตถการนั้นทำให้เจ็บที่ผิวชั้นไหน ถ้าความเจ็บส่วนใหญ่อยู่ที่ผิวชั้นตื้น ยาชาแบบทามักช่วยได้ชัด แต่ถ้าหัตถการลงไปลึก ครีมอย่างเดียวจะมีข้อจำกัด

ผิวรับรู้ความเจ็บผ่านปลายประสาทในชั้นหนังกำพร้าและหนังแท้ ตัวยาอย่างลิโดเคน (Lidocaine) จะเข้าไปชะลอการส่งสัญญาณของปลายประสาทเหล่านี้ชั่วคราว พูดง่าย ๆ คือ ยาช่วยหรี่เสียงสัญญาณเจ็บที่ผิวด้านบน แต่ส่งไปไม่ถึงทุกชั้นที่อยู่ลึกลงไป

ยาชาเฉพาะที่แบบทาถูกใช้ลดความเจ็บในหัตถการด้านผิวหนังหลายแบบ ทั้งเลเซอร์ การฉีดฟิลเลอร์ และการฉีดโบท็อกซ์ (บทความในวารสารด้านผิวหนัง) แต่ไม่ได้แปลว่าทุกหัตถการต้องทาทุกครั้ง

เวลาหมอดูเคส จะแยกเป็นสองทางก่อน

• หัตถการที่ความเจ็บอยู่ที่ผิวชั้นตื้น เช่น เลเซอร์ผิวหน้าบางประเภท หรือเข็มเล็กที่ฉีดตื้น ๆ ยาชาแบบทามักเป็นตัวช่วยหลัก
• หัตถการที่พลังงานหรือเข็มลงลึก ครีมช่วยได้แค่ผิวด้านบน ต้องคิดเรื่องความแรงของหัตถการและวิธีลดความเจ็บอื่นร่วมด้วย

ถ้าคุณบินมาทำเลเซอร์ผิวชั้นตื้นและกลัวเจ็บ คำตอบของหมอคือใช้ยาชาแบบทาได้ ให้คลินิกเลือกสูตรและเวลา แล้วบอกตั้งแต่ตอนนัดว่ากลัวเจ็บ

ยาชาแบบทาต้องทานานแค่ไหน ถึงจะเริ่มชา?

โดยทั่วไปต้องทาทิ้งไว้ก่อนเริ่มหัตถการราวครึ่งชั่วโมงถึงหนึ่งชั่วโมง ขึ้นกับสูตรของยา

ตัวเลขนี้มาจากการศึกษาขนาดเล็กในอาสาสมัคร 10 คนที่รักษาเส้นเลือดฝอยบนผิว กลุ่มหนึ่งใช้ครีมลิโดเคน 4% ชนิดที่ห่อตัวยาไว้ในอนุภาคไขมันเล็ก ๆ (ลิโพโซม) และทาทิ้งไว้อย่างน้อย 30 นาที อีกกลุ่มใช้ครีมที่ผสมลิโดเคนกับพริโลเคน (Prilocaine) อย่างละ 2.5% และทาทิ้งไว้อย่างน้อย 60 นาที ผู้วิจัยรายงานว่าสูตรลิโพโซมให้ฤทธิ์ชาได้ใน 30 นาที ขณะที่อีกสูตรใช้ 60 นาที

งานนี้เป็นคนกลุ่มเล็กและหัตถการแบบเดียว จึงใช้เป็นกรอบเวลาคร่าว ๆ ได้ เวลาจริงขยับตามสูตรยา ความหนาของผิวบริเวณนั้น และหัตถการที่จะทำ

อีกเรื่องที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง ในการศึกษาเดียวกัน กลุ่มที่ใช้ครีมผสมลิโดเคนกับพริโลเคนมีเส้นเลือดหดตัวชัดเจน ผิวจึงซีดลง ส่วนกลุ่มลิโพโซมแทบไม่ต่างจากก่อนทา ถ้าเป้าหมายของหัตถการคือเส้นเลือดฝอยหรือรอยแดง เส้นที่หดจนจางลงก็มองเห็นยากขึ้น

สูตรยาชาจึงเกี่ยวกับการมองเห็นจุดที่จะรักษาด้วย หมอเลยดูก่อนว่าจะรักษาอะไร แล้วค่อยเลือกว่าจะใช้ยาชาแบบไหน ทานานเท่าไร

ทายาชาเองที่บ้านได้ไหม? ความเสี่ยงที่หมออยากให้รู้ก่อน

ไม่แนะนำให้ตัดสินใจทาเองที่บ้าน โดยเฉพาะการทาหนา ๆ บริเวณกว้าง ทิ้งไว้นาน หรือปิดทับด้วยพลาสติก ถ้าคลินิกไม่ได้สั่งให้ทำแบบนั้น

เหตุผลคือ ยาชาแบบทาซึมผ่านผิวเข้าสู่ร่างกายได้ บทความทบทวนเรื่องความเสี่ยงของยาชาแบบทาอธิบายว่า ยาชากลุ่มที่ฤทธิ์แรง เช่น ลิโดเคน ถ้าระดับในเลือดสูงขึ้น อาจเกิดปัญหาต่อระบบประสาทและหัวใจ รวมถึงอาการชักและหัวใจเต้นผิดจังหวะได้

บทความเดียวกันระบุปัจจัยที่ทำให้ร่างกายรับยาเข้าไปมากขึ้น ได้แก่

• การปิดทับบริเวณที่ทาไว้
• การทาทิ้งไว้นานขึ้น
• การใช้ยาชาหลายชนิดพร้อมกัน
• ผิวที่ชั้นปกป้องเสียหาย เช่น ผิวที่กำลังอักเสบจากโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังหรือโรคสะเก็ดเงิน

ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่คนมักทำเองเมื่อคิดว่าทาเยอะ ทานาน แล้วจะชาดี ถ้าคลินิกขอให้ทามาก่อนจริง ให้ถามให้ชัดว่าใช้ยาตัวไหน ทาบริเวณไหน กี่นาที และต้องปิดทับหรือไม่

ถ้าเคยแพ้ยาชาเฉพาะที่ หรือผิวบริเวณที่จะทำมีแผล ผื่น หรือกำลังอักเสบ ให้แจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง

ทายาชาแล้วยังเจ็บไหม และผลข้างเคียงที่พบได้

ยังเจ็บได้ ยาชาแบบทาลดความเจ็บที่ผิวชั้นตื้นให้น้อยลง แต่ไม่ได้ทำให้หายเจ็บทั้งหมด หัตถการที่ลงลึกอาจยังรู้สึกได้อยู่บ้าง

ถ้ากลัวเจ็บ บอกหมอก่อนเริ่ม ไม่ต้องรอจนเจ็บ หมอปรับความแรงของหัตถการ หรือใช้วิธีลดความเจ็บอื่นร่วมด้วยได้ตามหัตถการและบริเวณที่ทำ

ผลข้างเคียงเฉพาะที่ที่ควรรู้ไว้ก่อน

• ผิวซีดลงชั่วคราวหลังทา โดยเฉพาะสูตรที่ทำให้เส้นเลือดหดตัว
• แสบร้อน คัน หรือมีผื่นนูนแบบลมพิษ ให้เช็ดยาออกและบอกเจ้าหน้าที่ทันที
• บริเวณรอบดวงตาและเยื่อบุบอบบาง ควรเลี่ยงการทาใกล้บริเวณนี้

ถ้าทายาแล้วรู้สึกผิดปกติทั้งตัว เช่น ใจสั่นผิดจังหวะ ให้บอกเจ้าหน้าที่หรือไปพบแพทย์ทันที

วางแผนในทริปโซล 3-5 วัน: เวลารอยาชา เที่ยวบิน และหลังกลับไทย

ยาชาแบบทาเป็นยาทาเฉพาะที่ ไม่ได้ทำให้หลับ หมอมองว่านอกจากวันที่ใช้ยานอนหลับระหว่างทำหัตถการ (sedation) แล้ว ก็ไม่มีเหตุผลต้องเลื่อนหัตถการเพราะเที่ยวบินขากลับ

ในทริป 3-5 วัน เรื่องที่ควรวางแผนจริง ๆ มีสามข้อ

• เวลาในวันนัด: เผื่อช่วงรอยาชาออกฤทธิ์ไว้ ราวครึ่งชั่วโมงถึงชั่วโมงหนึ่งตามสูตรยา อย่าจัดนัดอื่นชิดเกินไป
• มาครั้งเดียวมีความหมายไหม: มี บางหัตถการอย่างฟิลเลอร์เห็นรูปทรงเปลี่ยนในวันนั้น ส่วนใหญ่จะค่อย ๆ เปลี่ยนไปทางที่ใกล้หน้าตาเดิมของคุณเมื่อหลายปีก่อน ถ้าต้องทำหลายครั้ง หมอจะวางจำนวนครั้งและระยะห่างให้เข้ากับรอบที่คุณมาเกาหลี
• หลังกลับไทย: ถ้าเห็นอะไรผิดปกติ ถ่ายรูปบริเวณนั้นแล้วส่งถามทาง LINE ได้ แต่ถ้าอาการชัด เช่น บวมแดงลามกว้าง เป็นหนอง หรือมีไข้ ให้ไปพบแพทย์ที่ไทยก่อน

เรื่องเที่ยวและถ่ายรูปหลังทำ แต่ละหัตถการต่างกัน ให้ถามตอนนัดว่าผิวมักเป็นอย่างไรในวันแรก ๆ แล้วค่อยวางวันถ่ายรูปสำคัญ

สรุป: ก่อนวันทำ ถามคลินิกให้ชัด 4 ข้อ

ยาชาแบบทาลดความเจ็บที่ผิวชั้นตื้น ต้องรอให้ซึมตามสูตรยา และไม่ควรทาเองบริเวณกว้าง ทิ้งไว้นาน หรือปิดทับ ถ้าคลินิกไม่ได้สั่ง

คำถามที่หมออยากให้ถามก่อนวันทำ คือเรื่องสูตรยา เพราะสูตรที่ทำให้เส้นเลือดหดตัวอาจทำให้รอยแดงที่จะรักษามองเห็นยากขึ้น ลองถามคลินิกตามนี้

• หัตถการของฉันต้องใช้ยาชาแบบทาไหม
• ถ้าใช้ ทาที่คลินิกหรือต้องทามาเอง
• ใช้สูตรไหน ต้องรอกี่นาที
• ถ้าเป้าหมายคือรอยแดง สูตรยาชาจะมีผลกับการมองเห็นไหม

ถ้าวันเดินทางชัดแล้ว ส่งข้อความหา Beautystone ย่านฮับจอง กรุงโซล ทาง LINE ได้เลยค่ะ พิมพ์ประมาณนี้ก็พอ "จะไปโซลวันที่ ○ ถึง ○ อยากทำ (ชื่อหัตถการ) กลัวเจ็บ ต้องทายาชาไหม ทาที่คลินิกหรือต้องเตรียมมาเอง และควรเผื่อเวลาในวันนัดเท่าไรคะ" แนบรูปบริเวณที่อยากทำไปด้วย จะช่วยให้ตอบได้ตรงขึ้นนะคะ

คำถามที่พบบ่อย

Q. ฉีดฟิลเลอร์หรือโบท็อกซ์ ต้องทายาชาแบบทาด้วยไหม?

A. ยาชาแบบทาถูกใช้ทั้งกับเลเซอร์และการฉีดฟิลเลอร์หรือโบท็อกซ์ แต่จะใช้หรือไม่ขึ้นกับบริเวณ ความลึกของเข็ม และความไวต่อความเจ็บของแต่ละคน บอกแพทย์ก่อนเริ่มว่ากลัวเข็มแค่ไหน แล้วให้แพทย์เลือกวิธีที่เหมาะกับหัตถการนั้นค่ะ

Q. ทาทิ้งไว้นานกว่าที่บอก จะยิ่งชาขึ้นไหม?

A. ไม่ควรยืดเวลาเอง บทความทบทวนเรื่องความเสี่ยงของยาชาแบบทานับการทาทิ้งไว้นานขึ้นและการปิดทับเป็นปัจจัยที่ทำให้ร่างกายรับยาเข้าไปมากขึ้น ให้ทาตามเวลาที่แพทย์กำหนด ถ้ายังรู้สึกเจ็บระหว่างทำ บอกแพทย์ให้ปรับวิธีแทนค่ะ

Q. เคยแพ้ยาชา หรือผิวกำลังเป็นผื่น ต้องบอกอะไรบ้าง?

A. บอกประวัติแพ้ยาชาเฉพาะที่ ยาที่ใช้อยู่ และสภาพผิวบริเวณที่จะทำ เช่น มีแผล ผื่น หรือโรคผิวที่กำลังอักเสบ เพราะผิวที่ชั้นปกป้องเสียหายรับยาเข้าไปได้มากขึ้น ถ้าส่งรูปผิวมาก่อนทาง LINE ก็ช่วยให้ประเมินเบื้องต้นได้ค่ะ

Q. กลัวเข็มมาก จะทำหัตถการได้ไหม?

A. ได้ และควรบอกตั้งแต่ตอนนัด แพทย์จะดูว่าหัตถการนั้นใช้ยาชาแบบทาได้แค่ไหน แล้วปรับความแรงหรือวิธีลดความเจ็บอื่นร่วมด้วย ยาชาช่วยให้เจ็บน้อยลงแต่ยังอาจรู้สึกได้บ้าง รู้ไว้ก่อนจะได้ไม่ตกใจระหว่างทำค่ะ